Feed on
Posts
comments

Автор: Гуглиелмо Карчеди

Извор на текстот на оригиналниот јазик

Превел: Мара

Законот во два збора

Капиталистите се натпреваруваат меѓусебе воведувајќи нови средства за производство и вградувајќи нови технологии. Ова не е единствената форма на натпреварот, но е дефинитивно најважната за да се разбере динамиката на кризата.

Новите средства за производство ја зголемуваат ефикасноста (аутпутот на употребни вредности на единица инвестиран капитал) на технолошките менаџери во продуктивните сектори.

Во истовреме, овие технологии се дизајнирани да ги заменат работниците со средства за производство. Поради тоа, сразмерот на технолошките менаџери на инвестиран капитал во средства за производство во однос спрема тој во работна сила, накратко органскиот состав на капитал, се зголемува. Следи невработеност.

Бидејќи само трудот создава вредност, помалку применета работна сила значи помалку создаден (вишок) вредност од страна на високо технолошките капитали. Ceteris paribus просечната профитна стапка опаѓа: „Профитната стапка не опаѓа бидејќи трудот станува помалку продуктивен, туку бидејќи тој станува попродуктивен“ (1967, p. 240).

Следи дека поголем износ на употребни вредности содржат помал износ на (вишок) вредност, односно дека опаѓачките профитни стапки и растечките аутпути се две страни на иста монета.

Технолошките менаџери гледаат на зголемената продуктивност како начин да се остварат повисоки профитни стапки. Тие не знаат дека тие произведуваат помалку вишок вредност. Но, дури и да би знаеле, тие не би се грижиле. Ниту пак тие знаат дека нивната профитна стапка расте бидејќи, ако тие произведуваат помалку вишок вредност но реализираат повисоки профити, тие присвојуваат вишок вредност од два извори.

Од каде доаѓа овој вишок вредност? Прво, од други сектори, ако новите производи привлекуваат куповна моќ од нив. Првите капиталисти кои ќе страдаат од овој одвод на куповна моќ (вредност) се послабите капитали во тие сектори. Второ, од технолошките безделници во нивниот сектор бидејќи попродуктивните капитали може да продаваат по истата единечна цена поголем аутпут по единица инвестиран капитал отколку аутпутот на безделници. Профитната стапка на првите расте додека таа на вторите и просечната профитна стапка опаѓаат. На крајот, капиталистите кои не можат да иновираат имаат загуби од своите инвестиции и банкротираат.

Како сите закони на развој, овој закон исто така има тежнеење. Истиот фактор, технолошките иновации, ги определуваат како тенденцијата (зголемувањето на органскиот состав и оттука падот на просечната профитна стапка) така и противтежнеењата. Неколку противтежнеења може и коегзистираат.

Тенденцијата е таква бидејќи е забавена и одложена од противтенденциите но на крајот се појавува кога противтенденциите ослабуваат до еден таков обем што тие не можат повеќе да ја задржуваат тенденцијата. Кога противтенденциите ја исцрпуваат својата спротивна сила, избувнува криза. Ова е изненаден скок во банкроти и невработеност на чиј реален досег не му беше овозможено да се изрази (целосно) од противтенденциите.

Ова значи дека тенденцијата продолжува да делува дури ако е привремено повратена од противтенденциите. Ова станува емпириски видливо кога просечната профитна стапка е пресметана во отсуство на противтенденциите.

Кризата ги создава условите за закрепнување. Закрепнувањето се појавува кога овие услови станале доволно силни. Периодите на раст се менуваат со периоди на кризи.

Бидејќи технолошкиот натпревар е динамика на капитализмот, стопанството тежнее неопходно кон зголемување на органскиот состав на капиталот, опаѓање на просечната профитна стапка и кризи. Но, конкретната форма на просечната профитна стапка е резултат на взаемното делување на тенденцијата и нејзините противтенденции.

Емпириски доказ

Графикон 1. Просечната профитна стапка (ППС) и органскиот состав (К/В) во производствените сектори на САД, 1948-2009.

Графиконот 1 покажува како материјално (од 1948 до денес) опаѓачки нагиб на просечната профитна стапка така и материјално зголемување на органскиот состав на капиталот (к/в), во складност со законот.

Во материјалниот надолен нагиб може да се забележат два долгорочни но пократки циклуси, 1948-1986 и 1986-2009. Нагибот на просечната профитна стапка опаѓа во првиот период но расте во вториот период.

Неодамнешна контроверзија

Неодамна, некои автори заклучија дека ако системот може да биде во криза (на пример, последната финансиска криза) додека просечната профитна стапка расте, како во периодот 1986-2009, финансиската криза не може да биде определена од опаѓачката профитабилност и законот може да биде отфрлен како објаснување на кризите. Други автори со право го отфрлаат ова тврдење но од методолошка позиција различна од онаа што сметам дека е Марксова како што е опишана горе.

Критиката одговорена

Графиконот 1 ја покажува крајната причина на кризата, односно тенденцијата на органскиот состав да расте и оттука тенденцијата на просечната профитна стапка да опаѓа во текот на целиот материјален циклус. Два нагиби се движат нужно во спротивна насока како во Марксовата теорија.

Но, во секој момент и за пократки периоди, големината и движењето на просечната профитна стапка и оттука минутажата, се формираат, а должината на кризата или на закрепнувањето се резултат на општењето меѓу тенденцијата (зголемувањето на органскиот состав) и противтенденциите, а оттука на тоа дали првата тенденција ја надвладува втората или обратно.

Со други зборови, тенденцијата кон кризата трае сè додека нагибот на органскиот состав продолжува да расте, односно сè додека просечната профитна стапка опаѓа во отсуство на противтенденции.

Далеку од тоа да го побива законот, коегзистирањето на две противтенденции е една од неговите суштински особини. Истата тенденција, зголемувањето на органскиот состав, ги определува двете – зголемувањето на стапката на експлоатација (свесен обид да се задржи падот на профитните стапки) и оттука зголемување на просечната профитна стапка и масивно преселување на капиталот во финансискиот сектор, изградба на шпекулативен меур и финансиска криза.

Да ја разгледаме стапката на експлоатација. Графиконот 2 покажува дека просечната профитна стапка и стапката на експлоатација го прикажуваат отприлика истиот модел. Ова покажува дека во периодот 1987-2009 просечната профитна стапка расте наспроти растот на органскиот состав поради растот на стапката на експлоатација.

Графикон 2. Просечната профитна стапка и стапката на експлоатација (п/в) во производствените сектори, 1948-2009.

За да пресметам дали зголемената експлоатација го надвладила зголемувањето на органскиот состав, јас ја пресметав:

прво, просечната стапка на експлоатација за периодот 1948-1986

и потоа, просечната профитна стапка за целиот материјален период според овој просек, на тој начин вклучувајќи го периодот 1987-2009.

Оваа постапка покажува каква ќе беше просечната профитна стапка во периодот 1987-2007 ако стапката на експлоатација не пораснеше над просекот на претходниот период (1948-1986). На овој начин, движењето на просечната профитна стапка во периодот 1987-2009 е изолирано од зголемената експлоатација.

Графикон 3. Просечната профитна стапка во производствените сектори ако стапката на експлоатација продолжела со својот нагиб од 1948-1986.

Графиконот 3 покажува дека просечната профитна стапка ќе опаѓаше драматично. Поради тоа, просечната профитна стапка пораснала бидејќи растот на стапката на експлоатација го надвладил растот на органскиот состав, бидејќи оваа компензација ја надвладила тенденцијата.

Растот на просечната профитна стапка од 1986 година бил поради невидениот скок на експлоатација на трудот. Ова е показател на големината на поразот на работничката класа во неолибералистичката доба. Тажната работа е што работничката класа не беше способна сепак да се крене и да побара поголем дел од новата произведена вредност. (Не да побара поголем дел од новата произведена вредност, туку укинување на производството на разменски вредности – Забелешка на Мара.)

Гледиштето дека зголемувањето на стапката на експлоатација не може да биде земено превид како противтенденција бидејќи траеше од 1986 година е засновано на погрешно разбирање. Противтенденцијата е независна од должината на нејзиното траење. Таа трае сè додека условите за нејзиното постоење траат, во овој случај поразот на американската (и светската) работничка класа.

Заклучок

Како претходните, овој најпоследен напад против законот на опаѓачката профитна стапка беше пукан со фишеци. Проблемот е што некои веруваат дека тие се вистински.

Маркс или Кејнз?

Автор: Карчеди Гуглиелмо

Извор на текстот на оригиналниот јазик

Превел: Мара

Недостиг на побарувачка или недостиг на профити?

Засега, Марксовиот закон е предизвикан од теоријата на кризата поради потпотрошувачка, гледиште според кое кризата е резултат на опаѓање на побарувачката за потрошувачки стоки што пак е предизвикано од долгорочен пад на платите наспроти долгорочниот раст на продуктивноста. Ниските плати се претворуваа во непродадени основни продукти, загуба за производители на овие стоки, пониска профитабилност во овој сектор, банкроти, невработеност, зголемување на овие тешкотии за секторот којшто произведува инвестициски добра и воопштување на кризата. Ниските плати, пак, се вели дека биле предизвикани од неолибералистичките стопански политики.[1] Маркс емпириски ја поби веќе оваа теза во Капиталот II истакнувајќи дека кризите секогаш се претходени со период во којшто платите растат. Зошто, тогаш, не може ниските плати да бидат причина на кризи? Да го поделиме стопанството на сектор I којшто произведува средства за производство (СП) и сектор II којшто произведува потрошувачки стоки (ПС). Да претпоставиме општо намалување на платите. Купувачката моќ на трудот опаѓа и трудот не може да ги купува потрошувачките стоки чија цена е еднаква на кратењето на платите. Постојат два гранични случаи.

1.Ако сите потрошувачки стоки се продадени бидејќи стоките коишто не може да бидат купени од трудот се купени од капиталистите, пониските плати имплицираат повисоки профити за капиталистите во двата сектори. Просечната профитна стапка расте. Пониските плати не може да предизвикаат криза.

2.Ако капиталистите не купуваат ниедна од стоките претпоставени да бидат купени од трудот (односно ако тие стоки се непродадени), сектор I профитира од пониски плати и не е под влијание на неуспешна реализација бидејќи не произведува потрошувачки стоки. Сектор II го добива од пониските плати на своите работници она што го губи од неуспешните продажби за своите работници. Неговите профити не растат поради ова. Сепак, овој сектор страда од загуба поради пониски купувања на потрошувачки стоки од страна на работниците во сектор I. Оваа загуба е еднаква на повисоките профити на капиталот поради пониските плати во сектор I. Сè на сè, сектор I го добива она што сектор II го губи. Броителот на просечната профитна стапка не се менува. Сепак, именителот опаѓа поради пониските плати. Просечната профитна стапка расте дури во овој екстремен случај. Потпотрошувачката не ја снижува просечната профитна стапка.

Понекогаш се приговара дека намалувањата на платите предизвикуваат пониски продажби од сектор II на потрошувачки стоки за сектор I, пониски продажби на средства за производство од сектор I на сектор II, загуби кај сектор I, и можеби пад на просечната профитна стапка. Овој аргумент е заснован на заблуда. Продажбата на потрошувачки стоки за лична потрошувачка на работниците е различна и независна од размената на средства за потрошувачка за средства за производство. Кратењата на платите не влијаат на износот на средства за производство разменети за средства за потрошувачка. Разменетата вредност не менува ништо. Само, тие стоки припојуваат повеќе вишок на труд и помалку неопходен труд.

Сè на сè, намалувањата на платите ја зголемуваат просечната профитна стапка наспроти непродадените стоки. Следи дека неолибералистичките политики засновани на масивни намалувања на платите не ја предизвикале сегашната криза. Потпотрошувачката се појавува не само поради тоа што платите опаѓаат туку бидејќи платите опаѓаат додека профитите не можат да ги абсорбираат потрошувачките стоки непродадени на трудот. Сепак, просечната профитабилност расте. Ако опаѓачките плати не можат да бидат причина за кризата, тие мора да бидат последица на неа, противтежа, свесна политика на капиталот за зголемување на профитабилноста префрлувајќи ги трошоците на кризата врз неговите жртви, работниците. Ова е исто да се претпоставува дека кризата веќе настапила.

Ако пониските плати ја зголемуваат профитабилноста, не би можеле ли да иницираат закрепнување? Ова навистина е лекот одреден од неолиберализмот. Постојат барем два приговори кон оваа теза. Прво, за време на кризата, повисоките профити кои произлегуваат од пониските плати се во голем дел или оставени на страна како резерви или канализирани кон непродуктивни и шпекулативни сектори. Второ, и потемелно, закрепнувањето започнува кога причината за кризата е поништена. Ако пониските плати не се причината за кризата, повисоките плати не може да бидат причина за закрепнување. Ако … кризата е предизвикана од вишок капитал во однос спрема произведениот вишок вредност (односно, од зголемување на органскиот состав на капитал поттикнато од технолошките иновации), закрепнувањето може да почне само кога е уништен доволен капитал. …

Според тоа, пониските плати ниту предизвикуваат криза ниту пак иницираат закрепнување. Но, закрепнувањето не може да започне со повисоки плати наспроти верувањето на кејнзистите. Ако пониските плати ја намалуваат потрошувачката на трудот но ги зголемуваат профитите на капиталот, повисоките плати ја зголемуваат потрошувачката на работниците но ја намалуваат профитабилноста на капиталот. Ова е зошто приватниот капитал не може да ги зголеми платите во време на депресија и криза. Ова е исто така причина зошто државата мора да настапи како колективен капиталист и да прибегне кон кејнзистички политики. Но, овие исто така се неефикасни…[2] Ова е логички дефект вроден во добронамерните кои повикуваат за повисоки плати за да се излезе од кризата. Сè на сè, и повисоките и пониските плати се немоќни против кризата.[3]

Теоријата на кризи поради потпотрошувачка содржи спротивно гледиште на сите заклучоци направени горе. Од сите економски митови, потконзумирачките гледишта се најцврсто вкопани во левицата. Но, тие се исто така најштетните за трудот бидејќи тие ја поддржуваат илузијата дека системот може да се реформира, дека мерките на прераспределба може и да ја избегнат кризата и да го подигнат стопанството. Логичките недоследности на овие тврдења се неопходни да ја поддржат нивната идеолошка содржина. Идејата на реформирачки капитализам ја лишува борбата за укинување на овој систем од нејзината објективна аргументација и ја сведува на чист волунтеризам.

Маркс или Кејнз?

…Борбата за повисоки плати, поголема вработеност и подобар животен стандард може да биде водена од два спротивни погледи. Од поглед на потконзумеристичките и кејнзистичките политики, оваа борба не само што ги подобрува платите, вработеноста и животниот стандард на работничката класа. Таа исто така го дава излезот од кризата со подобрување на профитабилноста низ поголема куповна моќ на работниците. Оваа теза го истакнува единството на интересите меѓу капиталот и трудот. Марксистичката теза исто така тврди дека тие барања се неприкосновени. Но, оваа борба е водена од погледот на противречноста и взаемно ексклузивни интереси на двете основни класи. Трудот треба да се бори за поповолна прераспределба на вредноста[4], за јавно иницирани инвестиции, и воопшто за реформи во прилог на трудот знаејќи дека добивките на трудот се загуби на капиталот и според тоа придонесуваат кон објективно слабеење на капитализмот отколку кон негово јакнење. Оваа борба треба да биде дел од цела низа на барања (вклучувајќи одбрана на нашето еколошко наследство и преуредување на воената индустрија) чија цел е на краток рок да доведе до тоа виновниците а не жртвите да платат за ефектите на кризата и на долг рок да поттикнат свест дека излезот од кризата е излез од овој систем. Но, оваа борба треба да оди понатаму отколку да биде само антагонизам. Трудот треба да се бори за овие и други реформи од поглед на, и според тоа воведување на секако можен, целосно алтернативно производство и погенерално општествени односи засновани на соработка, еднаквост и солидарност. За оние кои се заинтересирани во ставање крај на овој варварски општествен систем (според Маркс – систем на сурогат заедници, заб. на Мара), изборот е јасен: Маркс или Кејнз.


[1] Како што Лајбман (2010, р. 382) истакнува, во овој поглед кризата е предизвикана од специфична политика, неолиберализам, а не од капиталистичкиот систем. Но, ако оваа криза е предизвикана од оваа политика, друга криза мора да имала други причини. На пример, Ен Дејвис (2010, 419-20) зборува за „мноштво од можни противречности“ коишто предизвикуваат криза, „како што е опаѓањето на профитната стапка или проблемот на реализација“. Сепак, ако кризите се повторуваат, прашањето е што е она што ги присилува сите тие причини да се повторуваат. Не може да се избегне прашањето во однос на крајната причина на кризите.

[2] Ова не треба да биде толкувано дека растечките плати се причина за кризи (тезата на цедење профит). Во горната фаза, и стапката и масата на профити растат така што растечките плати го намалуваат растот на профитабилноста но не предизвикуваат нејзин пад.

[3] За Фостер и Мегдоф (2008) „најдобриот начин да му се помогне на стопанството и на оние на дното е да се задоволат потребите на вторите директно“. Ова му помага на трудот, но не и на (капиталистичкото) стопанство чиј индекс на здравје е профитната стапка отколку потрошувачката на трудот.

[4] „Трудот треба да се бори за поповолна прераспределба на вредноста“ – ова не е, барем, марксистичко барање. Маркс во својата Вредност, цена и профит (1865) е јасен, тој ја истакнува борбата на пролетаријатот за укинување на наемниот систем на плаќање, односно укинување на разменските вредности: „Наместо конзервативното мото: „Праведна надница за праведен работен ден!“ работниците треба да ја напишат на своите знамиња револуционерната лозинка: „Укинување на наемниот систем!“ Синдикатите не успеваат генерално поради тоа што се ограничуваат на герилска борба против ефектите на постоечкиот систем, наместо истовремено да се обидуваат да го променат, наместо да ги користат своите организирани сили како лост за крајна еманципација на работничката класа, односно крајно укинување на наемниот систем.

Обезглавен Робеспјер

Во својот текст „Кога смртта не е доволна казна“, Нено Богдан изрекува историска невистина за Максимилијан Робеспјер. Тој вели:

Диктаторот на Франција за време на Француската револуција, Максимилиен Робеспјер, додека го соборувале од власт неговите најблиски соработници што се свртеле против него исплашени од неговата непредвидливост…“ (Италикот е мој.)

Робеспјер диктатор?

Максимилијан Робеспјер никогаш за време на Француската капиталистичка револуција 1789-94 немал позиција на диктатор. Диктатор во вистинска смисла на зборот станува Наполеон I (1769-1821) на 2 декември 1804 година. Робеспјер учествувал во извршната власт во познатиот период на Владеење на теророт како член на Комитетот за јавен спас. Робеспјер никогаш не го имал звањето „лидер“ или „шеф“ на овој Комитет, ниту официјално ниту неофицијално. Сите членови биле одговорни за делувањата и судењата на Комитетот. Секој присутен член ги потпишувал наредбите и резолуциите на Комитетот. Сите одлуки биле донесувани со дво-третинско мнозинство. Секој член на Комитетот имал еднаков глас.

Богдан прави уште еден сериозен превид. Комитетот за јавен спас, којшто практично имал власт над Собранието и поради тоа над Франција, бил воспоставен од Националното собрание во кое мнозинство мандати имала политичката група наречена жирондисти (членови на крупно-капиталистичката класа) на 6 април 1793 година (значи, пред доаѓањето на власт на јакобинците кое се случило на 31 јуни 1793).

Трет превид на википедистичкиот „историчар“ Богдан е што заборавил да напомене дека во Комитетот всушност членувале (лево-либерални) политичари кои биле дури порадикални од самиот Робеспјер, и според тоа, сериозни противници на Робеспјер. Тоа се Жак Никола Биљо-Варен и Жан-Мари Кољо д‘Ербуа. Тие се двајцата најрадикални членови на Комитетот. Биљо-Варен бил поврзан со ебертистите и бил бескомпромисен анти-ројалист. Тој исто така се спротивставува на благородничката класа. Верувал дека треба да бидат преземени екстремни мерки во прилог на сиромашните и работничката класа. И не се двоумел да употреби сила кога било потребно за да ја продолжи Револуцијата. Кољо д‘Ербуа исто така бил ебертист и споделувал слични идеи со Биљо-Варен, но бил повеќе волен од него да употреби сила за да ја продолжи Револуцијата. Меѓутоа, радикалноста исто така не ги прави диктатори, туку нивото на овластување, а како што видовме – сите членови на Комитетот имале еднаков глас во донесување одлуки.

Википедистичките „историчари“ веднаш би реплицирале на логичка основа: Ако Робеспјер немал извршна власт на диктатор, тогаш зошто против него било извршено државен удар (познат уште како Термидорска реакција) од страна на неговите „најблиски“ соработници? Одговорот на ова прашање се крие во фактот што наскоро после егзекутирањето на Робеспјер и „робеспјеристите“ биле изолирани и членови на Комитетот како Биљо-Варен и Кољо д‘Ербуа, кои биле големи противници на Робеспјер. Зошто биле отстранети од политичката сцена револуционери како Робеспјер, Сен-Жист, Кутон, Биљо-Варен, Кољо д‘Ербуа е повеќе од очигледно – од идеолошки причини. Но, зошто воопшто бил неопходен државен удар е вистинското прашање.

– За да водството премине кај приватносопственичката буржоазија, односно, жирондистите, бидејќи целите на Револуцијата во основа веќе во 1794 биле остварени:

1) Револуцијата го ослаби политичкото влијание и лидерството на аристократијата. Аристократите ги загубиле своите привилегии засновани на раѓање, бидејќи оттогаш привилегијата се засновува на сопственоста и богатството.

2) Бидејќи привилегијата се засновува отсега на сопственоста и богатството, буржоазијата имала пристап до највисоките позиции во државата.

3) Револуцијата ја преобрази династичката држава на стариот режим во современа држава (судска, извршна и законодавна власт).

Mара, Пријателот на Народот

Рон Пол те мрази

Рон Пол те мрази

Автор: Пол Хенри

Извор на текстот на оригиналниот јазик

Превел: Мара

Ајде да разгледаме некои од многуте спорни прашања по однос на коишто Рон Пол се поставува сосема против мене и, веројатно, тебе:

Абортус: „Либертаријанизмот“ на Рон Пол не го опфаќа правото на жената да го контролира своето тело. Во февруари 2007 тој го воведе законскиот нацрт Н.R. 1094: „да предвидува дека човечкиот живот ќе се смета дека постои од зачнувањето“. Тој гласаше против надгласувањето на ветото на Буш на законскиот нацрт за матични ќелии.

Животна средина: Рон Пол можеби е републиканец, но сигурно не е републиканец за заштита на животната средина. Таа фина организација му даде на Пол оценка од срамни 17 проценти на својата најнеодамнешна Конгресна картичка на резултати. Тој не котира многу подобро ниту во очите на Американската коалиција на дивина или Сојузот на гласачи за конзервација. Понорниот рекорд на Пол за животната средина е поради во голема мера неговата љубов кон слатката, преслатка нафта: во 109-от Конгрес, тој гласаше да се овозможи дупчење во Арктичкиот национален природен резерват, да се заштитат нафтените корпорации од парниците за загадување со метил терц-бутил етер, против зголемувањето на стандардите за гасоводите, да се овозможи нови обални дупчења, и да се прекине должноста на нафтените корпорации да плаќаат надоместок кон владата за дупчењето во Мексиканскиот залив. Стандард за човек кој ги нарече Кјото договорите „лоша наука, лоша економија и лоша домашна политика“ и „анти-американско преправање како енвироментализам“.

Имиграција: Пол маршира прилепен еден зад друг со ксенофобската десница по однос на имиграцијата, нарекувајќи го спогодбениот законски нацрт за имиграцијата од последниот месец: „осрамотување на нашите закони, осрамотување на нашата сувереност и осрамотување на Вториот амандман“. Сепак дури цврстите нативисти во дебата околу имиграцијата се двоумеа дали да го поддржат укинувањето на правото на државјанство преку тукашно раѓање како што е содржано во Четиринаесеттиот амандман, како што Пол направи. Тој предложи уставен амандман, воведен како H. J. Res 46 на 28 април 2005: „Било кое лице родено после датумот на ратификација на оваа одредба ниту по мајка и татко, ниту по било кој друг што е граѓанин на САД ниту лице кое има постојана лојалност спрема САД, нема да биде граѓанин на САД или било која друга Држава само поради тоа што се родил во САД“. Само четири други претставници, сите републиканци, сакаа да го поддржат овој предложен амандман.

Граѓански права: Пол многу не се грижи за осигурување на твоето право да гласаш. Како што кога тој гласаше со само 32 други членови на Конгресот против поново овластување на Актот за гласачки права од 1965 година. Или кога тој гласаше за лажниот „Акт за федерален изборен интегритет“, законски нацрт којшто го премолчува гласачот.

Но, барем Рон Пол знае кој е одговорен за расизмот во Америка: ти си. „Охрабрувајќи ги Американците да усвојуваат групен менталитет“, пишува тој „застапниците на таканаречениот „диверзитет“ всушност го овековечуваат расизмот. Нивниот силен фокус на расата е природно расистички, бидејќи ги гледа индивидуите само како членови на расни групи“. Па, сега знаеш. (Очигледно, велејќи дека „ако некогаш сте биле ограбени од црн тинејџер, вие знаете колку неверојатно брзи тие може да бидат“ не е расизам, сè додека е кажувано со соодветно почитување кон слободно-пазарната економија.)

Права на хомосексуалци: Ригидниот, бескомпромисен либертаријанизам на Пол го води да заземе бројни позиции коишто либералите ги сметаат за непожелни или дури што заслужуваат прекор но коишто по себе не треба да бидат земени како доказен факт по себе за нетрпеливост. Неговата рефлексивна опозиција спрема Актот за граѓански права од 1964 година, на пример, е складна со либертаријанските позиции за федерализам и правото на индивидуата да биде слободна од владината „принуда“, дури ако тоа значи ограничување на способноста на малцинствата да бараат вработување и населување без дискриминација.

Сепак, либертаријанската ортодоксија не може целосно да го објасни непријателство на Пол спрема правата на хомосексуалците, и всушност кон хомосексуалците воопшто. Либертаријанската партија, којашто го номинира Пол како свој претседателски кандидат во 1988 година, цврсто се спротивстави на таканаречениот Акт за одбрана на бракот од почеток; Пол го поддржа. Додека тој се спротивстави на „Федералниот амандман за брак“ којшто законски би го протерувал истополовиот брак насекаде, тој всушност го поддржа одвратниот „Акт за заштита на бракот“, којшто бесмислено би ги ограничил федералните судови од разгледуваше на оспорувања спрема Актот за одбрана на бракот, којшто е федерален закон. „Дефиницијата на брак – заедница на маж и жена – може да се најде во секој речник“, пишува тој пристапувачки. Наспроти одликувачките тврдења на Пол дека тој е „непопустлив конституционалист“, повеќето правници се согласуваат дека таканаречениот Акт за заштита на бракот би бил неуставен.

Исто така нема да го најдете Пол во списокот меѓу 124 поддржувачи на Актот за повишување на воената спремност од 2007, којшто би ја поништил бариерата за педерите и лезбејките од служење во војска. Можеби тој беше загрижен дека тие ќе ја шират својата „педерска агенда“ до крајот на светот. Исто така тој не сака хомосексуалците да присвојуваат деца.

Во приватниот живот, ние го имаме овој цитат од 1993 година во којшто Пол ја изедначува хомосексуалноста со „сексуална девијација“. И да не ја заборавиме неговата карактеризација на Хилари Клинтон како „голема левичарка со многу блиски пријателки“.

Одделување на црквата од државата: Од сочувување на „во име на Бог“ во Заклетвата на лојалност до поддржување на амандман за школски свештеник до чување на Десетте заповеди во судот, овој „непопустлив конституционалист“ не е голем обожавател на уставно-овластеното одделување на црквата од државата. „Религиската моралност секогаш ќе ги информира гласачките избори на Американците од сите вери“, пишува тој. „Колективистичката левица“ – тоа си ти! – „е загрозена од силни религиозни институции, бидејќи таа сака постојано растечка федерална влада којашто служи како непредизвикан авторитет во нашето општество… Па, вистинската мотиватиција зад инсистирањето на одделување на црквата од државата не е заснована во почит спрема Првиот амандман, туку повеќе на желбата да се намали влијанието на религиозните конзервативци во гласачката кутија“.

И во случај нечистите либерали во федералниот судски систем да помислат да ја стават на сила Клаузата на институции, г-дин Непопустлив Конституционалист воведе законски нацрт да се ограничат федералните судови од слушање секакви такви случаи. Не е чудно што James Dobson-овиот семеен научен совет му даде на Пол оценка од 75 проценти на својата картичка на резултати во 2005 година.

Меѓународни односи: Како идиотските палеоконзервативци што ги има насекаде, Пол сака да нè извади од Обединетите нации, коишто се само дружина од не-Американци кои сакаат да ја уништат Америка. Дарфур исто така е исполнет со не-Американци, според тоа ти се разбира нема да го затекнеш Рон Пол како крева рака за да го спречи геноцидот, или дури да признае дека се случува геноцид. Претпоставувам дека тоа е причината што тој е еден од само четири членови на Конгресот кој доби оценка „F по однос на Дарфур од Мрежата за интервенција против геноцид.

Мировни и воени прашања: Со сето урлање и врескање околу спротивставеноста на Пол спрема војната во Ирак, сигурно дека тој би требало да биде способен да добие подобра оценка од 58 проценти од PeacePAC, зарем не е така? Дури Џоу Либерман успеа да добие 63 проценти. (Сепак, овие ги победи 45-те проценти што Пол ги доби од нив во претходниот Конгрес.) …

И додека Пол може да се спротивставува на Ирачката војна, изгледа дека тој не е корисен за мажите и жените кои мораат да се борат. Пол доби оценка „F од Ирачките и авганистанските ветерани на Америка. Не е лесно да се добие F од ИАВА; Пол ја споделува оваа оценка со само шест други членови на Конгресот.

Даноци: Дали воопшто треба да дискутираме за ова? Ако ти дрско веруваш дека ни треба систем на прогресивен данок во оваа држава, еве што мисли Рон Пол за тебе:

1)„Ние го имаме точно видот на остро прогресивен даночен систем застапуван од Карл Маркс.[1] Би можело да се очекува дека левицата е среќна со едно такво уредување. Всушност, сепак, колективистичката левица во оваа држава едноставно не верува во даночни олеснувања. Тие веруваат дека сето богатство припаѓа на државата, коешто треба да биде прераспределено преку даночни политики за да се постигне митската „социјална правда“. Тактиката на класна војна го истакнува она што левицата го прави најдобро: ги разделува Американците во групи. Колективистите гледаат на сите прашања во врска со богатството и оданочувањето како игра без профит одиграна меѓу конкурентите. Ако една група добие даночно олеснување, другите групи мора да се спротивстават на тоа – дури ако едно такво олеснување на крајот би им користело… Нагорната променливост е можна само во слободно-пазарен капиталистички систем, бидејќи колективизмот ги осудува сиромашните да останат точно таму каде што се.“

2)„Колективистичките политичари забораваат дека американскиот сон да се стане богат е жив[2]. Тие настојуваат да ги налутат богатите, кога всушност повеќето Американци се восхитуваат на успешните луѓе. Тие ја забораваат дека нагорната променливост, можноста да се почне од сиромашни почетоци и да се постигне богатство и позиција, е практично невозможно во високо-даночни социјалистички општества. Најповеќе од сè, сепак, про-даночните политичари забораваат дека твоите пари припаѓаат на тебе. Како општество, ние не треба да забораваме на оваа неискреност кога одиме да гласаме.“

Работнички права: Гласаше за прекин на финансирањето на правилата по ергономија на OSHA. Гласаше против зголемувањето на стандардите за безбедност во рудниците. Мрази синдикати. Ги повторува лагите на републиканците за солвентноста на програмата за социјално осигурување.

„Но, тој е против војната!“ Да, тој е. И Пет Буканан е. И Дејвид Дјук е. … Дали навистина не бараш ништо друго од еден политички кандидат освен што тој се противи на војната?

Размисли за тоа.


[1] Карл Маркс застапувал укинување на капиталот како општествен однос и според тоа социјализација/поопштествување на трудот. Оттука тврдењето на Рон Пол – „ерудитот во марксизам“ е шарлатанско бидејќи нема ниту логички ниту теоретски основи. Ако капиталот е укинат, отпаѓа секаков вид даночење на капиталот. Второ, со самите Марксови зборови: „Смалување на даноците, нивно правилно распоредување итн. итн. тоа е банална капиталистичка реформа. Укинување на даноците, тоа е капиталистички социјализам“. Тоа е всушност разузданиот капитализам или laissez-faire капитализам на којшто Пол се повикува. „Социјализам“ за капиталистите. – Забелешка на Мара

[2] Дека американскиот сон е само мит, прочитај ја втората фуснота на текстот „Карл Маркс е на СNN, а пролетерската револуција е зад агол“. – Забелешка на Мара

Изметот на професионалното политиканство

Како што мојата драга блог-пријателка Ирена Цветковиќ напиша во сарказам, објавувајќи ја бесрамната вест, на својот фејсбук статус: „Спортот и спортските успеси навистина обединуваат. Еве и пратениците се обединија околу една „доблесна“ цел“.

Веднаш, една, очигледно, симпатизерка на опозицијата (што нема ништо зло во тоа)  л и ц е м е р н о (свесно или несвесно) реагира: „Претераа со зголемувањето“ мислејќи таа на власта „сепак опозицијата гласаше против овој закон, сметам дека е вредно да се нотира“. Веднаш ‘и реплицирав, каде напишав:

„И владата предводена од СДСМ ги зголеми платите на пратениците. Вреди исто така да се нотира. Но, што е уште поважно да се нотира е тоа дека демосот нема да има контрола над активностите на пратениците се‘ додека политичарите се професионални политичари, одн. се‘ додека демосот не партиципира во политиката – директно.“

Дотичната симпатизерка на опозицијата ја нема да реагира. Но, да ја оставиме неа. Она што е трагично, револтот на граѓаните од вакви бесрамни одлуки на леглото на сите зла во државава – Парламентот, ќе продолжи да искра наспроти безгрижноста на нашите политичари. Барем се‘ додека народот не им изгласи смртни казни, бесејќи ги како мачки на мечот на Воинот на коњ. Постои и таква можност. Посебно во услови на рецесија на континентот и енормна невработеност. Но, се разбира, ние Пријателите на Народот не сме за такво казнување на несовесните политичари. Најефикасна казна за гаткиве од рафинираниот плутократски феудализам би било нивна депрофесионализација како политичари.

Народниот суверенитет мора да се потпира на Народното собрание. Тоа треба да биде граѓанско тело, а не хиерархија на високо платени елитни политичари. Членовите треба да се соочуваат со избори секоја година, како и да се ограничи нивната служба на максимум од 2 години за да се спречи формирање на класа на професионални политичари одвоени од јавноста. Парламентот треба да се избира случајно, а не, како сега, врз основа на систем од партиски списоци.

Додека на еден не му се стемни, на друг нема да му самни. Народот мора да престане да бива стоик во криза, а во суштина овца под нож, и да почне да размислува на стратегија како да им се стемне на крвопијачките политичари.

Mара, Пријателот на Народот

Жан-Пол Мара

Автор: Елберт Хабард

Извор на текстот на оригиналниот јазик

Во 1779 година, Мара се пресели во Париз. Тој имаше тогаш триесет и шест години. Во Париз, го живееше мошне истиот живот којшто го имаше во Лондон. Работеше како доктор…

…Пишуваше трудови за електрицитет и дури го предвиде современото тврдење дека електрицитетот е живот. И цело време расправаше за економија и ги искажуваше свои погледи во однос на правата на луѓето преку говори и текстови. Ги воочи потребите на сиромашните – тој претпостави како низ недостиг на исхрана се развило жед за стимуланси и истражуваше како болеста и смртта се забрзуваат кај лошо хранетите и лошо образованите. За да го намали страдањето на сиромашните, тој отвори амбуланта како што направи во Лондон, и давал бесплатни здравствени прегледи на сите коишто барале. Во оваа амбуланта, тој давал предавања во одредени денови за хигиена, кога тој никогаш не потклекнал да го воведе својот дух на Русо и Волтер.

Некои го нарекле „пријател на народот“. Името се прилепило – тоа му се допадна.

Во август, 1789 година, овој „ужасен кепец“ стоеше на своето буре во Париз држејќи ‘и на толпата говор којшто бил извонреден по своето емоционално својство. Луѓето престанаа да се смејат и останаа да ракоплескаат.

Не само што ја обвинуваше благородничката класа, но гледаше опасност во либералните лидери и меѓу нив, Мирабо…

Мара стана авторитет меѓу пониските класи – тој беше нивен пријател, нивен доктор, нивен бранител. Тој не се плашел од вознемирување и никогаш немаше намера да се смири. Во својот ремен, со лесен досег, и со отворен видик, тој носеше кама.

Толпите кои беа прилепени за неговите зборови беа афектирани до крајна неумереност од неговата емоционална елоквенција.

Мара падна жртва на својата елоквенција, а безумието на толпата делуваше против него. … Сомнежот и востанието му ја исполнија душата. Богатството за него беше навреда…

Со горчливи зборови тој го обвини Собранието и објави дека сите негови членови, вклучително и Мирабо, треба да бидат обесени поради нивната пасивност што не го спасиле народот од неговите угнетувачи.

Мирабо многу личеше на Мара. Тој, исто така, работеше за народот, само што имаше јавна служба, додека Мара беше приватен граѓанин. Мирабо и неговите пријатели беа возбудени од влијанието на Мара коешто го добиваше над народот, и му беше наредено да прекине со зборување во јавност. Бидејќи тој не се потчини, неговата глава беше уценета.

Тогаш тој почна да објавува дневно обраќање во форма на краток памфлет. Овој беше прво наречен „Публицист“, но наскоро беше променет во „Пријател на Народот“.

Мара сега се криеше, но сепак неговите зборови искреа.

Во 1791 година, Мирабо, ужасниот, умре – умре мирно во кревет.

Париз падна во општо жалење, а небото на славата на Мара се затемни.

Мара живееше криејќи се до август 1792 година, кога повторно се појави во јавност и ги предводи бунтовниците. Луѓето го поздравуваа како спасител.

Неговиот горд пркос, гордоста на неговиот израз, неговите лути зборови, формираа лице коешто го направи миленик на народот.

Жан-Пол Мара

Дантон, министер за правда, не се осмели да го убие, па го направи следното најдобро нешто – го зеде при срце и го направи човек од десна рака. Тоа беше голем дипломатски чекор, а народот ракоплескаше. Дантон беше висок, силен, развиен и моќен, само што ја помина својата триесетта година. Мара се приближуваше кон пеесет години, а неговите страдања додека се криел во одводните канали сериозно му наштетија на здравјето, но сè уште беше бестрашен агитатор. Кога Мара и Дантон се појавија на балконот на Хотелот De Ville, срцата на луѓето беа со малиот човек.

Мара беше сè уште полн со желба да едуцира – да направи луѓето да мислат. Оскудноста и болеста го спречија да зборува во јавност – првата потреба на говорништвото е здравјето. Но, тој можеше да пишува, па неговиот мал весник „Пријател на Народот“ пулсираше со својата дневна порака.

Толку скрупулозен беше Мара со работите околу парите што тој не прифаќаше помош од владата. Ниту примаше плата ниту допушташе на некој освен на приватни граѓани да му помагаат да го издава неговиот весник. Тој живееше во апсолутна сиромаштија со својата сакана жена, Симон Еврар.

Меѓу нив се разви многу цврста и нежна врска. Тој беше дваесет години постар од неа, но Дантон рече за неа: „Таа има ум на маж“.

Симон имаше одреден имот којшто го беше наследила од познато семејство. Кога таа стана сопруга на Мара, нејзините роднини ја обвинуваа, одбиваа да го споменуваат нејзиното име, но таа остана верна на човекот што го сакаше.

Симон Еврар го даде своето добро име, својата семејна положба, своите пари, својот живот – својата душа да го чува Жан-Пол Мара. Дека неговата љубов и благодарност кон неа беа големи и длабоки, постојат докази во изобилство. Таа беше неговиот единствен слуга, негов секретар, негов другар, негов пријател, негова сопруга. Не само што таа беше покрај него во болест, но и во прогонство и немилост во коишто никогаш не изгубила храброст. Таа дури го поставуваше печатарското коло, а понекогаш нејзината рака го дигаше лостот на печатарската машина којашто ја печатеше дневната порака.

Кога Шарлот Кордеј, таа сиромашна, измамена селанка, ги досегна собите на Мара, под пријателски изговор, и го набоди својот смртоносен нож во срцето на разболениот човек, неговиот последен здив беше врисок исполнет со љубов: „A moi, chere amie!“

И смртта настапи, таа горда глава капна, а Симон, гледајќи какво злосторство е направено, го препречи патот и го задржа убиецот во шкрипец додека да дојде помош.

Атентат врз Жан-Пол Мара

Со голема болка безживотното тело на Мара беше положено да почива во Пантеонот…

Целиот Париз жалеше за Мара – јавните згради беа прекриени со црнило, а неговиот портрет беше прикажан во Пантеонот… Доживотна пензија ‘и беше доделена на неговата вдовица, и раскошни резолуции на благодарност ‘и беа поставени на нозете во знак на љубов за она што го направила во одржувањето на рацете на овој силен човек.

Но, Париз, променлив, за две кратки години ја укина пензијата, портретот на Мара беше отстранет од Пантеонот, а неговото тело пренесено преку ноќ на друго почивалиште.

Симон вдовицата, и Албертин сестрата, сестри сега во тага, обединети во взаемна љубов за починатиот, живееле но во сеќавање на него.

Сестра му и неговата вдовица ја напишаа неговата биографија, преобјавија многу од она што го напишал, и живееле за да го сочуваат во живот името и славата на Жан-Пол Мара, чие единствено злосторство изгледа дека беше тоа што бил искрен и чесен човек и што бил низ целиот негов живот – често бесмислено – Пријател на Народот.

Автор: Мајкл Линд

Извор на текстот на оригиналниот јазик

Превел: Мара

Обвинувајќи ги либералите како крипто-комунисти за време на половина век во текот на Студената војна, американската десница сега шаблонски ја обвинува централно-левицата дека е фашистичка. На оваа клевета ‘и беше дадена вредност во книгата „Либерален фашизам: Тајната историја на американската левица, од Мусолини до политиката на значење“ (2009) на Џонах Голдберг. Од поддршката на неколку прогресивци еден век порано за еугенетика, и изразувањата на восхитување од страна на неколку либерали во 1920-те години за способноста на Мусолини да направи возовите да возат на време, Голдберг и други од десницата ги вмешаа последните либерали во низа теории на десничарски заговор околу американската историја, меѓу нив и дека Вудро Вилсон и Франклин Рузвелт намерно ги насочиле САД кон американската верзија на корпорациската држава на Мусолини.

Со обѕир на нивниот изразит интерес кон восхитувачите од Мусолини, чудно е што американските конзервативци и либертаријанци не видоа за згодно да расправаат за погледот кон фашизмот на еден од јунаците на современиот американски либертаријанизам, австрискиот економист Лудвиг фон Мизес. Во својата книга „Либерализам“, објавена во 1927 година откако Мусолини ја презеде власта во Италија, Мизес напиша:

„Не може да се порекне дека фашизмот и сличните движења, коишто имаа за цел да воспостават диктатури, се исполнети со најдобри намери и дека нивната интервенција за момент ја спасила европската цивилизација. Големината што фашизмот на тој начин ја освои за себе ќе живее вечно во историјата.“

Фридрих фон Хајек, кој беше, заедно со фон Мизес, еден од заштитничките светци на современиот либертаријанизам, беше онолку занесен со чилеанскиот диктатор генерал Аугусто Пиноче колку што Мизес беше со Мусолини, според Грег Грендин:

„Фридрих фон Хајек, австриски емигрант и професор на Универзитетот Чикаго чија книга „Пат до ропство“ (1944) се дрзна да сугерира дека државното планирање би произвело не „слобода и просперитет“ туку „ропство и беда“, ја посети Чиле на Пиноче многупати. Тој беше толку импресиониран што одржуваше состанок на неговото познато „Société Mont Pélérin“ таму. Тој дури ја препорача Чиле на Тачер како мустра за да ја доврши нејзината слободно-пазарна револуција. Премиерката, на најниската точка од финансискиот слом на Чиле во 1982 година, се согласи дека Чиле претставува „извонреден успех“, но веруваше дека британските „демократски институции и потребата за висок степен на консензус“ ги ценат „одредени мерки“ преземени од Пиноче „сосема неприфатливи“.“

Како Фридман, Хајек гледаше во Пиноче аватар на вистинска слобода, кој би владеал како диктатор само за „транзициски период“, само онолку потребно колку да ги поништи децениите на државна регулација. „Мојот личен избор“, му рече тој на еден чилеански новинар, „се наклонува кон либерална [односно либертаријанска] диктатура отколку кон демократско владеење лишено од либерализам.“ Во писмо до „London Times“ тој ја бранеше хунтата, изјавувајќи дека тој „не бил способен да пронајде едно единствено лице дури во многу озлогласената Чиле кој не се согласувал дека личната слобода била многу поголема под Пиноче отколку што била под Аљенде“. Се разбира, илјадниците егзекутирани и десетици илјади малтретирани од режимот на Пиноче не зборуваа.“

Диктатурата на Пиноче беше восхит за десницата во САД и Британија што ја пресвртија стопанската политика на Чиле кон учениците на Милтон Фридман и Универзитетот Чикаго, кои поттикнаа катастрофални општествени експерименти како приватизацијата на социјалното осигурување врз угнетеното население на Чиле. Следејќи ги либертаријанските реформи, стопанството на Чиле пропадна во 1982 година, присилувајќи национализација на банкарскиот систем и владина интервенција во индустријата. Според Грендин:

„Додека беше во Чиле, Фридман даде говор насловен „Кревкоста на слободата“ во којшто тој ја опиша „улогата во уништувањето на слободното општество којашто беше одиграна од појавата на државата на благосостојба“. Сегашните тешкотии на Чиле, тврдеше тој, „беа скоро целосно поради четириесетгодишниот нагиб кон колективизам, социјализам и држава на благосостојба … правец што би довел до принуда отколку слобода“.“

Фридман учтиво испушти да спомене за недостигот на политичка и граѓанска слобода под режимот на Пиноче. Многу од неговите жртви беа дрогирани и земени во воени авиони за да бидат фрлени над Јужниот Атлантик, со нивните утроби отпорени додека биле сè уште живи така што нивните тела не би испловиле и не би биле откриени.

Еден од членовите на кабинетот на Пиноче, Хосе Пињера, имаше втора кариера на водечкиот американски либертаријански тинк тенк, Институтот Като, и за кој се верува дека влијаел на неуспешниот обид на Џорџ В. Буш, делумно да го приватизира социјалното осигурување во Америка. Електронската страница на Като вели:

„Познатиот постар ученик Хосе Пињера на проектот на Като за избор на социјално осигурување и основач и претседател на Меѓународниот центар за пензиска реформа. Претходно, министер за труд и социјално осигурување на Чиле, тој беше архитект на државната успешна реформа на пензискиот систем. Како министер за труд, Пињера исто така ги составуваше законите за работни односи коишто содржеле флексибилност на чилеанскиот пазар на труд и, како министер за рударство, тој беше одговорен за уставниот закон којшто воведе приватносопственички права над чилеанските рудници.“

Пињера, братот на чилеанскиот милијардер претседателот Себастијан Пињера, има лична електронска страница на којашто тврди дека одиграл главна улога во преминот кон демократија во Чиле. Авто-портретот на Пињера како бранител на демократијата е некако потценет на истата електронска страница од неколку одбрани на режимот на Пиноче што тој ги вклучи, вклучувајќи ја оваа од новинар за австралиско списание:

„Всушност, во сите 17 години на воено владеење, вкупната бројка на мртви и исчезнати – според официјалната комисија Retting – беше 2279. Имаше злоупотреби? Имаше вистински жртви? Без најмало сомневање. Војната против тероризмот тежнее да биде гнасна војна. Сепак, во случајот на Чиле, и наспроти извештаите на вестите, бројката на жртви беше мала.“

Проблемот на Институтот Като со демократијата не е ограничен на нејзиното назначување на поранешен функционер на масовен убиец да ја раководи нејзината програма на пензиска политика. Като неодамна беше домаќин на дебата околу тоа дали либертаријанизмот е складен со демократијата. Внукот на Милтон Фридман, Патри заклучи дека не:

„Демократијата не е одговорот

Демократијата е сегашен стандарден политички систем, но за жал не е складен за либертаријанска држава. Демократијата има значителни системски мани, коишто се добро сокриени насекаде, и создава големи проблеми посебно за либертаријанците:

1) Повеќето луѓе не се по природа либертаријанци. Дејвид Нолан известува дека истражувањата покажуваат дека најмногу 16% од луѓето имаат либертаријански верувања. Нолан, човекот кој ја основа либертаријанската партија во 1971 година, сега ги повикува либертаријанците да се откажат од стратегијата да избираат кандидати! …

2) Демократијата е поставена против либертаријанците. Кандидатите понудени за изборна победа делумно продавајќи идни политички благонаклоности за да добијат финансии и гласови за нивните кампањи. Либертаријанците (и други искрени кандидати) кои нема да ја злоупотребуваат својата служба не може да продаваат благонаклоности, а на тој начин имаат огромна темелна мана во избори.“

Во своите препораки за понатамошно читање, Фридман ја вклучува книгата „Демократија: Богот што падна“ од австрискиот економист Ханс-Херман Хопе, којашто се појави во 2001 година, следејќи го падот на Берлинскиот ѕид, во текот на најголемиот бран на глобална демократизација во историјата. Во својот манифест „Cato Unbound“, Фридман ги повика своите со-либертаријанци да се откажат од целата идеја на држава со демократско уредување и да се придружат на неговото движење во прилог на создавање нови, микроскопски суверени држави врз пренаменети нафтени кранови, каде што луѓето кои мислат дека „Потиштениот Атлас“ (од Ејн Ренд) е навистина кул може да бидат во мнозинство за промена.

Во сличен дух, либертаријанскиот економски блогер по име Арнолд Клинг предложи своја лична алтернатива на демократијата, којашто тој ја нарекува „натпреварувачка влада“:

„Во овој есеј, јас ќе предложам дека натпреварувачката влада би можела да биде подобра од демократската владата во задоволувањето на желбите на владеаните. Во демократски поредок, луѓето ги земаат надлежностите како што се дадени, и тие избираат лидери. Во натпреварувачка влада, луѓето земаат лидери како што се дадени, и тие одбираат надлежности.“

Што се однесува до американската историја, либертаријанците тежнеат ретроспективно да ја поддржат Конфедерацијата наспроти Унијата. Да, да, Југот имаше ропство – но исто така имаше ниски даноци, додека Линколновиот Север со слободен труд беше протекционистички. Се разбира, данокот беше поголемо зло од ропството.

Постхумното воведување на Џеферсон Дејвис во либертаријанскиот дом на славните беше премногу за Дејвид Боаз, потпретседател на Като. Во есеј во списанието „Reason“ насловен „Вон ропство: Не постои такво нешто како Златна доба на изгубена слобода“ (2010), Боаз смета дека дури белците во Северот пред Граѓанската војна „всушност не живееле во слободно општество … Либерализмот не бара само да се ослободи ова или тоа лице, туку да се создаде владеење на правото покажувајќи еднаква слобода. По тој критериум, дури сопствениците на плантажи не живееле во слободно општество, ниту дури луѓето живееле во слободни држави.“

Боаз ги прашал своите со-либертаријанци: „Ако вие мора да изберете, дали би живееле порадо во држава со министерство за труд и дури данок на приход или во држава со Dred Scott-овата одлука[1] и Актот за побегнати робови[2]?“ Во 2009 година ова прашање предизвика контроверзија во либертаријанската десница.

Либертаријанците и конзервативците, се разбира, може посочуваа многу примери на наивни либерали во последниот век кои си создадоа тешкотии возвишувајќи го овој или тој неморален, тирански комунистички режим, од Советскиот Сојуз и комунистичка Кина до малите полициски држави како Северна Кореја, комунистички Виетнам и Кастровата Куба. Но, апологетите на тиранијата во левицата беа секогаш спротивставени од страна на анти-комунистичките либерали и анти-комунистичките демократски социјалисти. Каде беа анти-авторитарните либертаријанци, да ги обвинуваат либертаријанските восхитувачи од Пиноче како фон Хајек и Милтон Фридман?

Поради тоа, каде беше либертаријанската десница за време на големите борби за индивидуална слобода во Америка во последниот пола-век? Либертаријанското движење беше очигледно отсутно од кампањите за граѓански права за небелците, жените, педерите и лезбејките. Повеќето, ако не и сите, либертаријанци поддржуваат сексуална и репродуктивна слобода (макар што Ренд Пол изразил сомневања во федералното законодавство на граѓански права). Но, граѓанските либертаријански активисти доминантно се наоѓаат во левицата. Нивните десничарски браќа беа загрижени со прашања поважни од граѓански права, гласачки права, злоупотреби од полиција и војска, и потчинување на политиката на религијата – прашања како кампањата да се прошири човековата слобода така што ќе се ослободат од даноци приватните корпорации и ќе се канализираат парите од социјалното осигурување во брокерските претпријатија на Вол Стрит.

Додека прогресивците ги предаваат своите принципи кога тие правдат автократија, либертаријанците не ги предаваат. Денешните либертаријанци тврдат дека се наследници на класичните либерали од 19-ти век. Без исклучок, големите мислители на класичниот либерализам, како Бенџамин Констант, Томас Бабингтон Маколеј и Џон Стјуарт Мил, гледаа на демократијата со општо право на гласање како закана на сопственичките права и капитализмот. Мил фаворизираше образовни квалификации за гласачите, како „писмени тестови“ искористени да ги лиши од правото на државјанство повеќето црнци и многу белци во Југот пред 1860-те години. По Граѓанската војна, лорд Актон му напишал на Роберт Е. Ли, жалејќи со него за поразот на Конфедерацијата.

Во писмо до еден Американец во 1857 година, Маколеј напишал:

„Драг господине: Вие сте изненадени што научивме дека јас немам високо мислење за г-дин Џеферсон, а јас сум изненаден од вашето изненадување. Сигурен сум дека никогаш не сум напишал пасус, и дека никогаш, во парламентот, во конверзација, или дури на изборни говорници – место каде што е мода да се ласка на населението – не сум изговорил ни збор што покажува мислење дека врховната институција во една држава треба да биде доверена на мнозинството граѓани; со други зборови, на најсиромашниот и најнеукиот дел од општеството. Долго време бев убеден дека институциите чисто демократски мора, порано или подоцна, да ја уништат слободата, или цивилизацијата, или двете.“

Под „чисто демократски“ Маколеј мислел општо право на глас; тој се спротивставил на демократијата дури со поделба на власта на извршна, законодавна и извршна, и пишани устави.

„Сосема јасно е дека вашата влада никогаш нема да биде способна да го заузди потиштеното и незадоволеното мнозинство. Бидејќи за вас мнозинството е владата, и има богаташи, кои се секогаш малцинство, апсолутно на нејзина милост. Ќе дојде денот кога, во државата Њу Јорк, голем број на луѓе, никој од нив што немале повеќе од половина доручек или очекува да има повеќе од половина вечера, ќе изберат законодавно тело. Можно ли е да се посомневаме каков вид на законодавно тело ќе изберат? На една страна е државник кој проповеда трпеливост, почит за стекнатите права, строго набљудување на јавната верба. На друга страна е демагог дрдорејќи за тиранијата на капиталистите и лихварите, и прашувајќи зошто на било кој би требало да му биде дозволено да пие шампањ и да се вози во пајтон, додека илјадници чесни луѓе имаат потреба од основни производи. Кој од двата кандидати е веројатно да биде префериран од работник кој ги слуша своите деца како плачат за повеќе леб?“

Решението на Маколеј беше да се ограничат гласачките права на оние кои пијат шампањ и се возат во пајтони, врз прото-Регановата теорија дека нешто од своето богатство ќе исцедат за гладните луѓе и децата кои плачат, „никој од нив што немале повеќе од половина доручек или очекува да има повеќе од половина вечера.“

Историјата на националните држави со демократско уредување од 19-от век докажува дека Маколеј, и фон Мизес, и Хајек, како и Патри Фридман, имале право кога тврделе дека демократијата е нескладна со либертаријанизмот. Секоја современа, развиена демократија, вклучително и САД, посветува меѓу три половини од својот БДП на владата, насочувајќи го трошењето за јавни услуги како одбрана и трансфер плаќања. Со обѕир на моќта да се гласа, повеќето популации не само што ќе гласаат за одреден систем на социјално осигурување овозможено од владата, туку исто така за сите видови на интервенции во индивидуалното однесување на коишто либертаријанците приговараат, од закони коишто забрануваат голотија во јавност до закони кои ги обврзуваат луѓето да ги поддржуваат своите деца, да не ги малтретираат или запуштуваат своите миленици и да ги наводнуваат своите тревници за време на суши според планирано рационализирање.

За жал, за либертаријанците кои, како Хајек, преферираат либертаријански диктатури наспроти демократски држави на благосостојба, дури современите авторитарци ја отфрлаат вербата во мала влада. Најуспешните авторитарни капиталистички режими, како што се денешна Кина и Јужна Кореја и Тајван пред нивните неодамнешни премини во демократија, беа високо интервенционистички во стопанството, промовирајќи економски раст со помош на државно-контролирано банкарство, државно-поседувани претпријатија, владина промоција на картели, сузбивање на платите и потрошувачката, царински и нецарински бариери за увозите, толеранција на интелектуалната пиратерија, масивни инфраструктурни проекти да ‘и се помогне на индустријата, и субвенции за производителите во форма на вештачко евтини суровини, енергија и земја.

Стравот од демократијата кај либертаријанците и класичните либерали е оправдан. Либертаријанизмот навистина е нескладен со демократијата. Повеќето либертаријанци истакнале што преферираат. Единственото прашање што останува да биде поставено е зошто никој не треба да обрнува внимание на либертаријанците.


[1] Dred Scott v. Sandford, 60 U.S. 393 (1857) обично дефинирано како Dred Scott-овата одлука, беше правило од Врховниот суд на САД дека луѓето со африканско потекло увезени во САД и поседувани како робови (или нивните потомци, без обѕир дали тие биле или не биле робови) не биле заштитени од Уставот и никогаш не можеле да бидат граѓани на САД. Види повеќе овде:

http://encyclopedia.thefreedictionary.com/Dred+Scott+decision

[2] Законите за побегнати робови беа закони изгласани од Конгресот на САД во 1793 и 1850 коишто предвидуваат враќање на робовите кои побегнале од една држава во друга држава или територија. Види повеќе овде:

http://encyclopedia.thefreedictionary.com/Fugitive+Slave+Act

Лав Толстој

Живееше во Уфимската губернија Башкирецот Иљас. Од татко му на Иљас не остана многу. Татко му го ожени и по година дена умре. Иљас во тоа време од имот имаше седум кобили, две крави и дваесетина овци. Но, Иљас беше вреден и почна да го зголемува имотот: работеше тој со жена му од утро до мрак, стануваше пред сите и легнуваше по нив, и секоја година беше сè побогат. Проживеа Иљас работејќи така триесетина години и стекна голем имот.

Се собра кај Иљас 200 грла коњи, 150 грла рогата стока и 1200 овци. Слуги ги пасеа Иљасовите крда и стада, а слугински ги молзеа кобилите и кравите и правеа кумис, масло и сирење. Иљас имаше сè во изобилие и сите во околината му завидуваа. Луѓето зборуваа: „Среќен човек е Иљас; сè има на претек, тој знае зошто живее“. Слушаа за Иљас и угледните луѓе и се спријателија со него. И му доаѓаа на гости од далеку. И сите ги примаше и хранеше и поеше Иљас. Било кој да дојдеше, за секого имаше кумис, за секого имаше чај и благо и овчешко. Штом дојдат гости веднаш се колат еден или два овна, а ако нагрнеа многу гости, се колеше и кобила.

Од деца имаше Иљас два сина и ќерка. Ги ожени тој синовите и ја омажи ќерката. Додека Иљас беше сиромав, синовите работеа со него и ги чуваа коњите и овците, а штом се збогатија, синовите почнаа да беснеат, а еден стана пијаница. Постариот син загина во тепачка, а кај помладиот се погоди горделива снаата и тој син престана да го слуша татко му, па Иљас мораше да го оддели.

Се раздели Иљас, му даде куќа и стока и се намали Иљасовото богатство. А, набргу потоа ги зафати Иљасовите овци болест и многу изумреа. Потоа настана гладна година – не се роди сено: многу стока изумре преку зима. Потоа Киргизите му ги зедоа најдобрите пастуви со кобилите и ждребињата и почна Иљасовиот имот да се намалува. Почна и Иљас да паѓа сè пониско и пониско. А и силата почна да го предава. И дотера Иљас дотаму што во 70-тите години од животот почна да ги распродава бундите, ќилимите, седлата, колите со опремата, па тогаш и последната стока почна да ја продава, и не му остана ништо на Иљас. И сам не забележи кога остана без ништо, и мораше на стари години да слугува со жена му. Од сиот имот му остана на Иљас само облеката на него, бундата, шубарата, калците и кондурите, и старицата – жена, Шам-Шемаги. Одделениот син отиде во далечна земја, а ќерката умре. И немаше никој да им помогне на старите.

Се сожали на старите нивниот сосед Мухамад-Шах. Тој не беше ни богат ни сиромав, туку живееше скромно, а беше добар човек. Се сети тој на Иљасовата гостољубивост, се нажали на старците и рече: „Дојдете Иљасе, ти и старицата, да живеете кај мене. На лето ќе работиш колку можеш по бостаништата, а на зима ќе ја храниш стоката, а Шам-Шемаги нека ги молзе кобилите и нека припрема кумис. Ќе ве хранам и облекувам и двајцата, и што ќе ви треба, кажете, ќе ви дадам“. Се заблагодари Иљас на соседот и почна да служи со жената кај Мухамад-Шах. Од почеток им беше тешко, но после се навикнаа, и почнаа старите да слушаат и работат колку можат.

На газдата му беше корисно да има такви луѓе, бидејќи старите и сами беа газди, па знаеја како треба да се работи и не беа неработливи, работеа колку можат, само на Мухамад-Шах му беше жал да гледа на што спаднале така угледни луѓе.

И се случи еднаш, му дојдоа на Мухамад-Шах пријатели, гости од далеку; дојде и оџата. Нареди Мухамад-Шах да фатат и заколат овен. Иљас го одра овенот, го испече и го испрати на гостите. Каснаа гостите овновско месо, се напијаа чај и почнаа со кумис. Седат гостите со домаќинот на свилени перници полнети со перје, на ќилими, пијат кумис и разговараат, а Иљас ги привршува работите и поминува крај вратата. Го виде Мухамад-Шах и му вели на гостинот:

-Го виде ли старецот што помина крај вратата?

-Го видов – вели гостинот – а зошто ми го кажуваш ова?

-Ти обрнувам внимание на него затоа што тој беше прв газда кај нас – се вика Иљас, можеби си чул.

-Како да не сум чул – вели гостинот – вистина не сум го видел човекот, но се разгласи за него далеку.

-А ете сега остана без ништо, живее кај мене како слуга, а и неговата стара е со него, ги молзи кобилите.

Се зачуди гостинот, зацука со јазикот, заврте со глава и рече:

-Да, се гледа, тркалото на среќата се врти: некој се издигне горе, а друг се спушти долу. Па – вели гостинот – сигурно тагува, старецот?

-Кој го знае, живее тивко, мирно, работи добро.

Гостинот вели на тоа:

-А може ли да поразговарам со него? Да го потпрашам нешто за неговиот живот?

-Зошто да не, можеш – вели домаќинот и го повика Иљас зад преградата.

-Бабај (дедичко – на башкирски), дојди да се напиеш кумис и повикај ја старата.

И влезе Иљас со жена му. Се поздрави со гостите и со газдата, се помоли и седна клечејќи крај вратата; а жена му отиде зад завесата и седна со газдарицата.

Му донесоа на Иљас чаша со кумис. Наздрави тој на гостите и на газдата, се поклони, се напи од кумисот и ја спушти чашата.

-Еј, дедичко – му вели гостинот – сигурно ти е тешко кога нè гледаш нас и се присетуваш на својот поранешен живот – каква среќа си имал и во каква неволја живееш сега?

Се насмеа Иљас и рече:

-Јас да ти зборувам за среќа и несреќа, нема да поверуваш; подобро прашај ја мојата бабичка; таа е жена – што ‘и е на срце, тоа на јазикот, таа ќе ти ја каже целата вистина за тоа.

Се обрати гостинот зад завесата на Шам-Шемаги:

-Да, бабо, кажи ни што мислиш ти за поранешната среќа и за сегашните неволји.

И рече Шам-Шемаги зад завесата:

-Еве, што мислам јас: живеевме старецот и јас пеесет години – баравме среќа и не ја најдовме, а сега после две неполни години, откако останавме без било што и откога слугуваме, ја најдовме вистинската среќа и никаква друга не ни е потребна.

Се зачуди гостинот, се зачуди и газдата, дури и се придигна, ја потргна завесата да ја види старицата. А таа стои со скрстени раце, се насмевнува, го гледа својот старец и старецот се насмевнува. Старицата уште еднаш рече:

-Вистина ви велам, не се шегувам: половина век баравме среќа и, додека бевме богати, не можевме да ја најдеме; сега ништо немаме, служиме – а таква среќа најдовме што подобра не ни треба.

-Па во што е вашата среќа сега?

-Еве, во што: додека бевме богати, ни старецот ни јас немавме ни еден миг мир; ни да поразговараме, ни за душата да се погрижиме, ни на Бога да се помолиме. Колку само грижи имавме! Ете ти гости – грижи се како да ги услужиш, со што да ги даруваш да не ни се налутат. Кога гостите ќе заминат, ги контролираме слугите – тие се грижат да се одморат и повкусно да каснат, а ние гледаме нашето да не се расфрла – грешиме. Потоа грижа волкот да не заколе некое ждребе или теле, крадачи да не ги подберат пастувите со кобилите и ждребињата. Легнеш да спиеш, не ти се спие – се грижиш овците да не ги згмечат јагнињата. И тргнуваш, да проверуваш, по ноќ; штотуку се смириш – пак грижа како да припремиш храна за стоката в зима. Освен тоа, ни слога меѓу мене и старецот немаше. Тој вели мора да се направи така и така, а јас велам онака, и почнеме да си префрламе и да се караме. Така живеевме од грижа до грижа и не видовме среќен живот.

-А, сега?

-Сега кога се разбудуваме старецот и јас, поразговараме секогаш срдечно, мирно, немаме за што да се расправаме, нема за што да се грижиме – единствена грижа ни е да му служиме на газдата. Работиме колку можеме, работиме со волја, така што газдите да не бидат во загуба, туку во добивка. Дојдеме – ручек има, вечера има, кумис има. Ако е студено – ѓубриво има да се огрееме, и бунди имаме. Имаме и кога да поразговараме, и за душата да се погрижиме, и на Бога да се помолиме. Пеесет години баравме среќа, а дури сега ја најдовме.

Се насмејаа гостите.

А Иљас рече:

-Не смеејте се, браќа, во тоа е сета мудрост, тоа е човечкиот живот. И јас и старицата бевме порано неразумни и кукавме што сме го изгубиле богатството, а сега Бог ни ја кажа вистината, и ние ви ја откриваме не да се тешиме себе, туку за ваше добро.

И оџата рече:

-Мудро кажано, битна вистина кажа Иљас, така и во Куранот е запишано.

Гостите престанаа да се смеат и се замислија.

Коментар на преведувачот: Италикот е извршен од преведувачот со цел да се воочи дека тоа што е кажано во приказната не е ништо ново, бидејќи не само што во муслиманската света книга „така е запишано“, туку и во Библијата стои исто. Меѓутоа, изненадувачко е тоа што „запишаното“ е и принцип на научниот комунизам – марксизмот по кој се заговара „организација на трудот во која секој работи според способностите“. Тоа е милениумско искуство кое го практикува секое ситноселанско домаќинство и со кое се постигнува „активирање на творечките потенцијали на секој член“. Затоа ситноселанското стопанство е толку жилаво и опстојува со векови спротивно на сите грабежи од страна на државата и капиталот. Што би било ако и целокупното производство се организира по тој принцип!

Превел Лазар Гогов

Маркс

Сосема е јасно дека капитализмот одамна е мртов. Маркс тоа одамна го објаснил и докажал во Капиталот, којшто во тоа време е наречен „Библија на работничката класа“. А по Марксовите зборови претставуваше „научна победа на пролетеријатот“. После тоа, во светот се беше развило толку силно работничко движење што капиталистите и нивните слуги (разни интелектуалци, но и полиција, агенти, војска, свештенство и судии и адвокати), иако користеа разни средства и начини да го сузбијат, не успеваа во тоа. И притоа се користеа секакви методи со кои се газеше секаков закон и етика, за успехот на буржоазијата беше дозволено сè, па и сотирање на цели семејства ако во нив се негуваа сфаќања и знаења за комунизмот. Но, напорите на буржоазијата беа безуспешни.

Разни квазинаучници од општествените „науки“ уште во времето на Маркс користеа секаква можност да го компромитираат марксизмот со пишување разни измислици. Сите тие, како слуги на буржоазијата, да беа прочитале дел од Маркс – Енгелсовото творештво и, се разбира, да имаа и дела од интелектуалните способности на тие двајца, за да го разберат прочитаното – никогаш немаше да напишат ниту зборче од глупостите што ги пишувале во прилог на буржоазијата, напаѓајќи го Маркс. Но, како што вели Шопенхауер: „Чиј леб јадам неговата песна ја пеам“, апологетите на буржоазијата мораа да бидат доследни. Притоа не се почитуваше никаква принципиелност, никаква научна вистина, никаква етика. Беше доволно некој да помисли за нешто дека Маркс „погрешил“ и, ќе се публикуваше сè што ќе напишеше тој „научник“, без било каква проверка. Илустративно е за тоа пишувањето на берлинскиот лист „Concordia“, орган на Сојузот на германските фабриканти, во кој на 7 март 1872 година е даден напис за наводното „злонамерно и тенденциозно“ цитирање од страна на Маркс на говорот на лордот Гледстон во Долниот дом во врска со  буџетот. (Види: Предговор за четвтото издание на Капиталот.)

Една работа не е јасна. Никој и никогаш, освен во квазисоцијалистичките земји, не ставил никаква забрана за популаризирање, не само на Бем-Баверковите дела туку и на делата на Мизес, Хајек и сите слични, па сепак, со тие дела не се постигна ништо во очувувањето на капитализмот и неговата реанимација. „Инфузијата“ што му ја даде падот на квазисоцијализмот траеше многу кратко. И денес кога капитализмот нема никакви организирани противници, кога е единствена владејачка доктрина на економскиот развој на сите земји во светот, на него пак не му оди. И сега, некој „плиткоумни букови балвани“ (Изразот е Марксов. Се „извинуваме“ во негово име на тие што ги погодува) настојуваат со публикување на некои дела на Бем-Баверк, Мизес, Хајек и слични да постигнат оживување на истиот и да „спасат што може да се спаси“. Идиотизам. Зошто се залажуваат себе, а го лажат и народот. Зошто не вложат малку напор да разберат нешто од она што го напишале Маркс и Енгелс и да увидат дека после нив сите „научници“ од економијата, политиката, правото, филозофијата, одбраната, социологијата, историјата, логиката се „научници“ само за свое ухлебение. Опшштеството нема никаква корист од нив. Тие се катастрофа, „жив песок“ (Ј. Корубин) за општеството.

И по смртта на Маркс разни пискарала се обидуваат да стекнат слава напаѓајќи го за „безобѕирност, недокажани претпоставки, самопротивречности и слепило кон фактите“ (Бем-Баверк)[1]. Дури се тврди за него дека е, со другите социјалисти, „способен критичар, но слаб теоретичар“.

Кога човек ќе ги прочита таквите тврдења ќе утврди дека авторите на истите или не прочитале сè докрај или прочитаното не го разбрале затоа што нивните знаења се или површни или само малограѓански илузии.

Мора да се одговори на тоа. Додуша Бем-Баверк ни ги врзува рацете кога поставува услов велејќи: „Не цитати од авторитети; не протестирање и догматизирање на фрази“, но ние ќе мора и да ги цитираме нашите авторитети, и да протестираме против глупавото пишување на Бем-Баверк, а и да „догматизираме фрази“ од Маркс и Енгелс бидејќи тие се единствени вистински научници од општествените науки. И  марксизмот на истите е единствена општествена наука без која општеството не може да оди напред. Мора да протестираме кога некој без докази тврди дека Марксовите научни искази се фрази, а од своите фрази коишто се само голи тврдења и малограѓански заблуди, настојува да прави „научни  вистини“.

„Совесноста и сериозноста“ кај Маркс се „се во суштината на работата“ и тоа е онаа што не’ тера да кренема глас против сите оние дабови глави кои  воопшто не постапуваат „совесно и и сериозно во суштината на работите“.

Така е и со Бем-Баверк кој, како мало дете, ги сфаќа парите како средство за размена, но никако не ја разбира размената. Тој убаво вели: „Еден човек ја продава стоката што ја поседува …за да купи … друга којашто му треба за неговите лични цели. Овој курс на промет може да биде прикажан со формулата Стока – Пари – Стока. Почетната и завршната точка на прометот е стока…“. Но, овој дел од реченицата го побива со продолжението „…иако двете стоки се од различни видови“. А зошто се „од различни видови“? Затоа што, како што вели Маркс:

„Стоката која го напушта прометот престанува да биде разменска вредност и постанува употребна вредност, како таква се троши према својата природа. Со тоа прометот е завршен. Не преостанува ништо друго освен циркулационото средство како едноставен резидуум“[2].

Бем-Баверк е слеп и глуп да увиди дека Маркс кога вели „ја апстрахираме употребната вредност на стоката“ тоа го вели не само од методолошки причини туку и за тоа што употребната вредност не е важна ниту за сопственикот на фабриката, ниту за наемниот работник, па ниту за трговецот. Таа е важна само за крајниот потрошувач. А, тој е учесник само во прометот на мало. Тоа се гледа од овие Марксови зборови, кои може некому да изгледаат навредливо, но кога некој не сака да разбере нешто, тогаш кон таквиот се употребуваат средства и методи коишто или ќе го натераат да разбере, или да не се меша во тоа што не го разбира. Расправајќи за производствен и непроизводствен труд и за работниците вработени во производство на некои луксузни стоки, Маркс вели:

„Факт е дека тие работници, навистина, се производни во колку го зголемуваат капиталот на својот господар, но тие се непроизводни со обзир на материјалните резултати на своето работење. Навистина тој „производствен“ работник е всушност толку заинтересиран за гомнаријата што мора да  ја произведува, колку и самиот капиталист кој го користи работникот и на кој исто така му се свирка за тие трици“[3].

И врз основа на што Бем-Баверк вели дека Маркс не е во право кога апстрахира од употребната вредност на стоките! Само врз основа на својата плиткоумност и неспособност да го разбере.

Беаверк му импутира на Маркс „логички софизми од најголем вид“, „погрешност во аргументите“, „погрешно заклучување“ и уште многу други работи кои кај Маркс не може да се најдат макар да ги бараат сите бембаверковци на светот и тоа со телескопи  „од најголем вид“. Маркс убаво објаснува уште во Предговорот за првото издание на Капиталот што е предмет на неговото истражување. Тоа истото се гледа и од секој напишан ред во многу негови дела. Предмет на неговото истражување е „формата на вредноста што добива готов лик во паричната форма“ која „е мошне безсодржинска и проста“ а  во која „сепак човечкиот дух повеќе од 2000 години залудно се обидувал да проникне“, иако, „од друга страна, тој успеал барем приближно да анализира многу посодржински и сложени форми“. И, зарем Бем-Баверк, како и оние кои го користат, не гледаат дека за да се реши тој проблем е потребно нешто друго, способност за апстрактно размислување, а не малограѓански заблуди и илузии. И затоа што Маркс се користи со апстрактно размислување, Бем-Баверк го обвинува за „логички софизми од најголем вид“. Идиотизам од „најголем вид“ кој претендира да се бави со наука. И каква донкихотерија – да го побива Маркс!

Бем-Баверк цело време докажува со „оперско претпријатие со три славни пејачи“ дека Маркс не бил во право. (Во која ли тоа земја суштината на стопанството ја одредуваат оперските претпријатија „со три славни пеачи – тенор, бас и баритон“?!) И откога Бем-Баверк ќе „одговори“: „ Во однос на платата еден добар глас вреди точно онолку колку другиот …под услов … тоа да биде во соодветен сразмер“. (А пред тоа вели дека платите им се еднакви, „од по 1.000 фунти“.) И од таа своја конструкција тој заклучува: „Погрешноста на овој аргумент е јасна. Но, во исто време е јасно дека Марксовиот заклучок, од којшто ова е точно копирано, не е ни малку повеќе точен“. „Аферим“ за Бем-Баверк и за оние што го користат да ги докажат „грешките“ на Маркс! Тој од Марксовиот заклучок копира премиса „со три оперски пејачи“ и врз основа на тоа заклучува дека „Марксовиот заклучок … ни малку не е повеќе точен“. „Она што не си загубил го имаш? Да. Рогови не си загубил, значи имаш рогови!“ И оваа не е софизам? Бем-Баверк прави намерно грешки кои не смее ни да ги помисли – тој го остава битното (стоките и стоковното производство) и се фаќа за небитно (оперските пејачи и нивните гласови) И што докажува со тоа? Истото што и Маркс, дека употребната вредност не е битна за одредувањето на вредноста на стоките. Но, важен е „заклучокот“ (кој нема врска со правилното заклучување): „Марксовиот заклучок ни малку повеќе не е точен!“

Од пејачите и нивните гласови „кои не се причина во однос на платите“, се разбира, тие се еднакви, „по 1000 фунти“, Бем-Баверк прави скок и заклучува: „И токму така е со разменските вредности на стоките“. Каква „логика“, таква „аналогија“.

Напред докажано е дека ниту на сопственикот на фабриката, ниту на наемниот работник, па ниту на трговецот не му е гајле за употребната вредност на стоката. Таа постои само за крајниот корисник (МЕД 19/154). А што трговецот мора да води сметка за тоа, тоа не е доказ дека употребната вредност е релевантна за одредување на разменската вредност на стоките. Крајниот корисник, кој не е учесник во размената на големо, не одлучува за разменската вредност на стоките. Како тоа не можат да го разберат сите тие дрекавци кои се враќаат назад по Бем Баверк, Мизес, Хајек и кој се не знам уште, заборавајќи дека историјата нив ги отфрлила.

„Двете крајни точки во формулата Стока-Пари-Стока се стока (С)“.  Но, во размената на големо „господо“, Бем-Баверковци! Запамтете го тоа еднаш засекогаш и не срамотете се со повикување на вашите авторитети кои не знаат да мислат. Во „размената“ на ситно тоа не е така. Во неа продавачот добива нешто апстрактно – разменска вредност – и затоа тој сега мора да го бара тоа што му треба, значи употребна вредност, и да ја купи. Купувачот купува употребна вредност. „Размената е завршена кога и двете страни учеснички во истата имаат во рацете употребни вредности“. Не разбирајќи го тоа Бем-Баверк вели: „И двете стоки се со иста цена, иако се од различен вид“. А зошто се од „различен вид“? Затоа што се различни употребни вредности. Би било бесмислено да се разменуваат исти употребни вредности. Но, кога некој, од нечесни побуди, не сака да ја користи терминологијата што ја створил Маркс, му се случува да ја покаже својата глупост таму каде што тој мисли дека изрекол мудрост. И после тоа Бем-Баверк „триумфално“ извикува: „Маркс повторувачки признава дека не може да се игнорира употребната вредност“. Да, „не може“, но да му се докажува тоа на Маркс е исто како на врвен хемичар, средношколец да му докажува дека водата се состои од два атома водород и еден атом кислород.

Уште поглупо е тврдењето на Бем-Баверк дека „Маркс погрешил што рекол дека ако употребната вредност е игнорирана, останало во нив уште едно заедничко својство, дека се производ на трудот“. И сега развива „филозофија“ дека „постои својство на стоките што ги прави ретки во однос на побарувачката“. Не се задржуваме на докажување на  плиткоста и несериозноста на ваквите тврдења.

Лекоумниот Бем-Баверк му припишува на Маркс „лекоумност во тврдењето и безобѕирност во објаснувањето“. Навистина на припадниците на Австриската психолошка школа, за кои вредноста се одредува на разни начини, за нив секој залак има посебна вредност – највреден е првиот, се разбира ако сте гладен, може да им изгледа „лекоумно и безобѕирно“ Марксовото „тврдење и објаснување“, но кога некој е толку тапоглав да не може да сфати кога доаѓа до израз употребната а кога разменската вредност, мора човек према нив да биде „безобѕирен“ и да ги спречи да се мешаат таму каде што не знаат што ги чека.

Бем-Баверк да докаже дека Маркс не е во право со тврдењето дека вредноста на стоките се одредува со општествено потребниот труд содржан во нивното производство, зема „аргументи“ како „неупотребувана земја“, „рудници на злато“, „пластови јаглен“ и „стогодишен даб“ кои „не се производ на човечки труд а имаат голема разменска вредност“. И „триумфално“ извикнува: „Обидот на Маркс … дедуктивно целосно пропаднал“. Што да каже човек за ова бесмислено дрдорење, кое претендира на високоученост! Зошто Бем-Баверк не зел да прочита од првиот том на Капиталот во глава 25 под заглавие Модерната теорија на колонизацијата, и таму да видел додека „неупотребуваната земја“ не била монополизирана од страна на државата немала воопшто „разменска вредност“ и луѓето можеле да ја присвојуваат колку што сакале. Заради тоа пропаднале многу капиталисти бидејќи немале „слободна наемна работна сила“ која ќе ги стави во погон нивните фабрики. Слободните колонисти повеќе сакале да одат на Западот и таму да бидат слободни фармери отколку наемна работна сила во источните држави. И за да се спречи тоа капиталистите ја принудуваат владата на САД да ја монополизира земјата и ја продава по одредена цена со што ќе ги принуди слободните имигранти со наемна работа кај капиталистите да заработат пари со што ќе можат да  ја купат потребната земја од владата. Да, „на овој готов свет на капиталот политичкиот економист ги применува претставите за правото и сопственоста на преткапиталистичкиот свет, и тоа со толку  посилна ревност и со толку поголемо подизуркување, колку што повеќе се испречуваат фактите против неговата идеологија“[4].

И златото и јагленот и стогодишниот даб како може да имаат разменска вредност додека се надвор од циркулацијата, одн., во состојба да не се преработени во форма со која може да циркулираат. Аргументи да, но не против Маркс, ами против Бем-Баверк.

Сите „аргументи“ на Бем-Баверк се од типот на „ретки стоки“, „производи од квалификуван труд на скулптори“ и „оперски пејачи“. Навистина, да се послужиме со зборовите на самиот Бем-Баверк: „Наивноста на овој теоретски трик е“ потполно „затупувачка“. И заглупувачка до бескрај. Покрај илјадниците страници што Маркс ги испишува за капиталот, вредноста, трудот, производството, рентата, профитот, отуѓувањето и уште безброј други, Бем-Баверк нашол да го побива Маркс со три пејачи, еден воз, шише вино и еден даб[5]. Ајде сега нека каже некој дека тоа е сериозно. И со кој ум некој го препечатува Бем-Баверк како авторитет во науката!

Штета што Бем-Баверк не живее денес бидејќи гаќичките на Мерилин Монро и пиштолите на Џон Вејн, кои што Холивуд ги „пласира“ на пазар, ќе ја докажеа исправноста на неговото „побивање“ на Маркс. Во буржоаското (граѓанското) општество отсекогаш имало бројни будали со длабоки џебови кои се спремни да фрлат огромни пари за никакви работи. И отсекогаш постоеле измамници од секаков тип кои се спремни на секого да му го „продадат“ и жив Исус Христос само ако има доволно пари да плати за тоа. Пред неколку недели весниците пишуваа дека некој Американец го купил „носот“ на Конкорд – францускиот надзвучен патнички авион, за неколку стотини илјади долари со мотивација дека парите се наменети за хуманитарни цели. Зошто не ги дал парите без да го зема она ѓубре. Ама што рече еден млад човек на Антикапиталистичката конференција: „Не е логично во капитализмот да се бараат логични работи. Во него сè е нелогично“. Да, а „граѓанското општество е општество на огромни можности“.

И на крај, како сосема би го „докусурил“ Маркс, Бем-Баверк го исфрла својот најголем „аргумент“: „Марксовата теорија, земена како целина, е немоќна да одговори на еден важен дел од феноменот профит. Во кој час од работниот ден работникот почнува да го создава вишокот на вредноста кој што во виното е инкорпориран…?“ „Марксовата теорија земена како целина“,  Бем-Баверк не ја ни погледнал, што е  огромна срамота за еден универзитетски професор и министер за финансии. Навистина, „залудно против глупостите  војуваат и боговите“. Нема да го цитираме Маркс, бидејќи така бара Бем-Баверк, иако Маркс при објаснувањето на трудот и неговото „протегање на природните процеси“ разликува време на производство кога трудот директно делува на производот и време кога трудот не делува повеќе на производот, но производството уште трае бидејќи се остава нужните природни процеси да го направат своето[6]. Тоа Бем-Баверк можел да го разбере дури и при најобичното земјоделско производство каде директното делување на трудот трае кратко време, но процесот на производство трае со месеци. Или со години, ако се послужиме со неговото вино. Во таа смисла тој можел да праша и во кое зрно пченка има профит а во кое не, кога, ете, аргатот го завршил копањето на пченката додека била уште млада а берењето го извршил газдата кој не сакал да плаќа наемен работник. Божем да го фати Маркс во замка, Бем-Баверк ја покажува својата неспособност за елементарно мислење и сфаќање на работите. Тој производството на вишокот на вредноста го смета како посебен дел од работниот ден, а не како резултат на целото работно време. Значи, соодветно на тоа би можеле да разликуваме стоки со вишок на вредност и стоки без вишок на вредност. Тоа е логичен заклучок на одговорот на прашањето во кој час од работниот ден… Навистина бесмислици до бесконечност. Ограничениот буржоаски ум е способен за секакви глупости иако е тоа ум на универзитетски професор и министер за финансии во владата на Австрија.

Нема дел од работното време кога се врши препроизводство само на елементите кои учествуваат во производството и дел на време кога се врши стварање на вишок на вредноста одн. профит. Во секој момент се врши целокупно производство на вредноста заради што и сите произведени парчиња имаат иста вредност.

Бем-Баверк, Мизес и Хајек го завршиле своето, иако несовесно и нечесно. Да се критикува некој, а да не се прочита што тој кажал за истиот предмет, или да не се разбере кажаното, зарем треба поголем доказ дека таквата критика е неоснована, пристрасна и тенденциозна. Не ни останува друго освен на таквите симпатизери на сеништата од минатото да им порачаме да прочитаат што кажале Маркс и Енгелс за одредено прашање. Ако не се согласуваат со нив нека прочитаат колку и тие, па нека ги критикуваат. А вака, само да се тврди дека Маркс не бил во право, без аргументирано докажување, тогаш и ние, кои се воодушевуваме на начитаноста, размислувањето и  исправното разбирање на појавите од страна на Маркс и Енгелс, ќе си дозволиме и поостро да реагираме. Па, нека тогаш тие кукаат дека  „безобѕирно“ се одговара. Да се има обѕири за незнаењето, а да не се гледа знаењето, зарем е тоа научно разгледување на работите?

Нема потреба понатаму да се докажува безвредноста на Бем-Баверковото „аргументирање“. Ќе завршиме со неговите зборови: „Не е можно да се најде место со толку грешки, безобѕирности, недокажани претпоставки, самопротивречности и слепило кон факти. Светот одамна ќе расчистеше“ со глупоста на такви идиоти (Бем-Баверк и другите) ако и сам прочитуваше нешто од Маркс и Енгелс. А колку за поука на апологетите на буржоазијата во ликот на Бем-Баверк, Мизес и Хајек и разните недоквакани „научници“ што се воодушевуваат од нив.  Ласал никако не смее да се става во иста торба со Маркс и Енгелс. Тие двајцата се научници, а Ласал е фигура која се наметнува на работничкото движење во Германија и му има нанесено повеќе штета отколку самиот Бизмарк. Така велат тие двајцата, а ние, Пријателите на Народот, повеќе веруваме на еден нивни збор отколку на сите нобеловци за економија од воспоставувањето на таа награда до денес.

Лазар, Пријател на Народот


[1] Сите цитати на Бем-Баверк се од неговото дело Capital and Interest: A critical History of Economical Theory, Book VI, Chapter III, Marx, 1884.

[2] Маркс, Карл, Фридрих Енгелс, Дела, Том 20. Београд: Просвета, 284.

[3] Маркс, Карл, Фридрих Енгелс, Дела, Том 19. Београд: Просвета, 154.

[4] Маркс, Карл, Фридрих Енгелс, Дела, Том 21. Београд: Просвета, 1977, 674.

[5] Види повеќе во есејот „Отаде мршата на мизесизмот: Одбрана на научниот социјализам“, оддел Рушење на вампирскиот (страшниот) авторитет на Бем-Баверк како побивач на Марксовата теорија на вредност, стр. 17.

[6] Маркс, Карл, Фридрих Енгелс, Дела, Том 26. Београд: Просвета, 1972, 138-9.

Маркс и Енгелс

Автор: Iain MacSaorsa

Извор на текстот на оригиналниот јазик

Превел: Мара

„Анархо“-капитализмот подразбира класна поделба на општеството на газди и работници, поради тоа што поддржува приватна сопственост над средствата за производство. Секоја таква поделба ќе бара држава за да ја одржува. Сепак, не мора да биде истата држава каква што постои сега. „Анархо“ капитализмот јасно тврди дека „одбранбените здруженија“ ќе постојат за да ја штитат приватната сопственост над средствата за производство. За „анархо“ капиталистот, овие претпријатија не се држави. Според Ротбард [Nomos XIX], една држава мора да има една или две од следните особини:

1) Способност да ги оданочува оние кои живеат во неа.

2) Таа покажува и обично добива принуден монопол над обезбедувањето одбрана над одредена област.

Наместо ова, „анархо“ капиталистот мисли дека луѓето треба да бидат способни да ги одбираат своите безбедносни претпријатија, коишто би давале услуги на полиција, судови итн. Овие здруженија „сите би морале да се придружат на основниот законски кодекс“ [op cit, p.206]. Според тоа, „општ либертаријански законски кодекс“ би ги владеал акциите на овие претпријатија. Како сè друго во капитализмот, овој „законски кодекс“ би ги изразувал понудата и побарувачката, особено ако „судиите напредуваат на пазарот во однос спрема нивниот углед за ефикасност и објективност“ [Rothbard, op cit, p. 204].

Не ви треба многу имагинација да оцените чии интереси „напредните“ судии и безбедносни претпријатија би бранеле. Нивните лични, како и на оние кои им даваат плата, други членови на богашката елита. Ако системот е заснован на 1 долар, еден глас, лесно е да се сфати чии вредности „законот“ би бранел. Одредбите на „слободните договори“ во услови на еден таков правен систем би биле поднесувани во прилог на заемодавачите над должниците, земјопоседниците над наемниците, капиталистите над работниците, на начин што е истоветен на сегашниот систем. Како што би се очекувало во систем заснован на „апсолутни“ сопственички права и слободен пазар. Како законите всушност би биле одбирани е непознато, иако повеќето „анархо“ капиталисти го поддржуваат митот за „природниот закон“, чии авторитарни последици се дискутирани на друго место. Во секој случај, тоа не би се засновало на еден граѓанин, еден глас и според тоа „општиот законски“ кодекс би ги изразувал интересите на инвеститорите и би било многу тешко да се промени, а на тој начин не би се развивал како што се развива општеството.

Во слободен пазар, понудата и побарувачката наскоро би резултирале со правен систем којшто е благонаклонет спрема богаташите наместо сиромашните. Како што правата би биле како сè друго останато, стока/разменска вредност, тие наскоро би го изразувале интересот на богаташите.

Сепак, некои „анархо“ капиталисти тврдат дека баш како што ќе бидат развиени поевтини коли за да ја задоволат побарувачката, на тој начин безбедносните здруженија би работеле за сиромашните. Овие „анархо“ капиталисти превидуваат неколку клучни работи, општиот „либертаријански“ законски кодекс би бил применлив на сите здруженија, па тие би морале да функционираат во систем определен од моќта на парите. Второ, во трка помеѓу јагуар и мини, што мислите кој ќе победи? И трето, како што е со секој бизнис, слободниот пазар наскоро би резултирал со неколку претпријатија коишто ќе го преовладуваат пазарот како што трошоците за капитал се зголемуваат како резултат на профитирањето и конкуренцијата. Со очигледни последици за „правдата“.

„Анархо“ капиталистот замислува дека ќе постојат полициски агенции, „безбедносни здруженија“, судови и апелациони судови сите организирани на слободно-пазарна основа и расположливи за вработување. Како што David Wieck истакна сепак, главните проблеми со еден таков систем не е корупцијата на „приватните“ судови и полициските сили (иако ова е проблем):

„Постои нешто посериозно од „опасност на мафија“, а овој друг проблем се однесува на улогата на таквите „безбедносни“ институции во даден општествен и економски контекст. Контекстот е оној на слободно-пазарно стопанство без ограничувања за акумулацијата на капитал. Сега, ние имавме американско искуство, грубо од крајот на Граѓанската војна до 1930-те години, кога постоеле фактички приватни судови, приватна полиција, всушност приватни влади. Го имавме искуството на приватната Пинкертонова полиција којашто, со своите шпиони, со своите „агенти-провокатори“ и со методи коишто содржеле насилство и киднапирање, беше една од загубените моќни алатки на големите корпорации и инструмент за угнетување на работниците. Го имавме искуството исто така на полициски сили воспоставени за истата цел, во корпорациите, од бројни претпријатија… (Автомобилските претпријатија изготвуваа дополнителни заклонувачки алатки од приватна природа, обично именувани како одмаздници, односно членови на група за самоодбрана, како што е Црната легија). Овие беа фактички, и како такви беа понекогаш опишувани, приватни војски. Териториите поседувани од претпријатијата за јаглен, коишто често опфаќале цели градови и нивни околини, продавниците за коишто рударите биле обврзани од економска принуда да ги штитат, куќите во коишто живееле, биле обично чувани од приватната полиција на Американската корпорација за челик или било кое друго претпријатие коешто ги поседувало овие места. Главната практична функција на овие полиции беше, се разбира, да спречи организација на трудот и да се спречи одредено врамнотежување на „преговарањето“. Овие комплекси беа закон спрема себе, доволно моќни да ги игнорираат владите од различни надлежности на американскиот федерален систем. Овој индустриски систем беше, тогаш, често карактеризиран како феудализам…“

Овде имаме еден од најблиските примери на „идеалот“ на „анархо“ капитализмот, ограничена државна интервенција, слободно владеење за приватните сопственици итн. Што се случило? Богатите ја сведиле работничката класа на крепосно постоење, капиталистичкото производство го поткопило она што ги формира независните производители коишто постоеле и во основа ја произвело корпорациска Америка против којашто велат дека се повеќето „анархо“ капиталисти.

Појавата на корпорациите во Америка покажува точно како „општиот либертаријански законски кодекс“ би ги одразувал интересите на богатите и моќните. Законите коишто ги признаваат корпорациите не беа производ на „државата“ туку на правниот систем, нешто со коешто Ротбард нема проблем. Како што Хауард Зин истакнува: „Американското адвокатско здружение, организирани од правници свикнати да им служат на богатите, започна национална образовна кампања да се укине одлуката на Врховниот суд дека претпријатијата не може да се сметаат како индивидуа. Во 1886 година Врховниот суд го прифатил аргументот дека корпорациите се „индивидуи“ и дека нивните пари се сопственост заштитена од Четиринаесеттиот амандман. Судиите од Врховниот суд едноставно не беа толкувачи на Уставот. Тие беа луѓе со одредени класни интереси“ [A People's History of the United States, p. 255].

Ова би бил очигледниот резултат „кога приватното богатство е неконтролирано, а полицијата и судиите кои уживаат клиентела кај богатите корпорации чие мото е личниот интерес тешко дека се наивна општествена сила што може да биде контролирана од можноста за формирање конкурентни „претпријатија“ [Weick, op cit, p225]. Посебно ако овие претпријатија самите се големи корпорации, а на тој начин со големо влијание врз законите што ги воведуваат.

Weick заклучува велејќи: „секој судски систем ќе постои во контекст на стопанските институции. Ако постојат огромни нееднаквости на моќта во стопанскиот и општествениот домен, човек мора да го замисли општеството како необично разделено за да поверува дека тие нееднаквости нема да успеат да се одразуваат во судскиот и законскиот домен, и дека економски моќните ќе бидат неспособни да манипулираат со правниот и судскиот систем за своја цел. Да се извлечат такви влијанија од контекст, а потоа да се земаат предвид квалитетите на еден апстрактен судски систем е следење на метод за којшто нема веројатност дека нè доведе далеку. Ова, патем, е критика што се применува на секоја теорија којашто се потпира на владеење на право што преминува преку тенденциите природни за даден општествен и економски систем“ [Weick, op. cit.]

Оценувајќи го тврдењето на „анархо“ капитализмот дека е форма на анархизам, Питер Маршал истакнува дека „приватните безбедносни агенции би им служеле само на интересите на оние кои ги плаќаат“ [Demanding the Impossible, p. 653]. Со зголемувањето на приватните „безбедносни здруженија“ во услови на „вистински постоечки капитализам“ на што многу „анархо“ капиталисти посочуваат како примери за нивните идеи, ние гледаме дека ова е случајот. Документирани се многу искуства на протестирачи кои биле лошо истепани од приватни „безбедносни гарди“. Според теоријата на пазар, претпријатијата само го снабдуваат купувачот со она што тој го бара. Правата на другите не се фактор (сепак повеќе небитни карактеристики, очигледно). Со враќањето на „општиот либертаријански законски кодекс“ присилен од приватните претпријатија, оваа форма на „одбрана“ на „апсолутните“ сопственички права може само да се зголеми до нивоа коишто ние ги покажавме со примери од американската историја.

Јасно е … дека „анархо“ капиталистичките безбедносни здруженија го исполнуваат критериумот на држава. Тие ги бранат односите на сопственост и авторитет, тие практикуваат принуда и тие се хиерархиски институции коишто ги владеат оние под нив за оние кои ги вработуваат.

Во услови на капитализам, повеќето луѓе поминуваат голем дел од својот ден на туѓа сопственост – имено тие работат и/или живеат во изнајмен стан. Оттука, ако приватносопствениците одберат „безбедносно здружение“, зарем не би изгледало ова како „принуден монопол на обезбедување одбрана над одредена област“? Дури земајќи го предвид „општиот законски кодекс“, зарем ова не би можело да биде оценето како монопол? Посебно ако обичните граѓани немаат реални средства да влијаат на него (или е раководен од пазарот, а на тој начин би бил определен од парите, или ќе биде „природен“ закон и на тој начин непроменлив од ништожните смртници). Покрај тоа, трошоците за овие здруженија ќе бидат одбиени од богатството создадено од оние кои ја користат, но не ја поседуваат, сопственоста. Оттука, работниците би плаќале за агенциите коишто го присилуваат авторитетот на нивните работодавачи над нив, оданочување во различна форма.

Всушност, „анархо“ капитализмот има различен вид на држава, во којашто газдите може да ги отпуштат полицајците. Како што Петер Сабатини истакнува во „Libertarianism: Bogus Anarchy“: „Во либертаријанизмот, Ротбард претставува поглед на малцинство коешто всушност бара целосно отстранување на државата. Сепак, барањето на Ротбард како анархист е бргу поништено кога се покажува дека тој сака само крај на јавната држава. На нејзино место тој допушта безбројни приватни држави, меѓусебно нудејќи си полициска сила, војска и закон, или купувајќи ги овие услуги од капиталистичките дилери [Murray N. Rothbard, "Society Without A State", in Pennock and Chapman, eds., p. 192.]. Ротбард сепак нема проблем со акумулацијата на капитал, затоа тие со повеќе капитал неизбежно ќе имаат поголема принудувачка сила на свое располагање, токму како што сега тие прават“.

Како што Питер Маршал пак истакнува, „анархо“ капиталистите „тврдат дека сите би користеле од слободната размена на пазарот, тоа никако не е сигурно; секој неограничен пазарен систем најверојатно би застапувал враќање кон нееднакво општество со безбедносни здруженија овековечувајќи ги експлоатацијата и привилегијата“ [Demanding the Impossible, p. 565].

Според тоа, изгледа дека „анархо“ капитализмот би имал закони, полиција, војски итн. Звучи познато, нели? Сепак, постои една незначителна разлика. Приватносопствениците би биле способни да одбираат помеѓу натпреварувачките претпријатија за нивните „услуги“. Оттука, „анархо“ капитализмот не се ослободува од државата, тој само ја приватизира.

Далеку од тоа дека сакаат да ја укинат државата, „анархо“ капиталистите само посакуваат да ја приватизираат. Нивните „претпријатија“ ја даваат истата услуга, за истите луѓе, на истиот начин. Бидувајќи вработени од газда, тие само ја зајакнуваат тоталитарната природа на капиталистичкото претпријатие имајќи полиција којашто не е дури малку одговорна за обичните луѓе.

Поради тоа, далеку од тоа да бидат анархисти, „анархо“ капиталистите се само капиталисти кои посакуваат да видат развој на приватни држави, држави кои се строго одговорни спрема нивните газди без дури преправање на демократија којашто ја имаме денес. Поради тоа, далеку подобро име за „анархо“ капитализам би било „приватно-државен“ капитализам, бар на тој начин добивате појасна идеја за она што тие се обидуваат да ви го продадат.

Older Posts »